Historia da Lingua Galega: Represión e Recuperación
O Galego baixo a Ditadura Franquista (1936-1950)
O 18 de xullo de 1936, a sublevación militar contra o lexítimo goberno da República marcou o inicio dunha guerra que finalizou en abril de 1939 coa instauración da ditadura franquista. Durante este período, levouse a cabo unha forte represión da lingua galega. Aínda que parte da poboación continuou tendo o galego como lingua habitual, o seu emprego reduciuse aos rexistros informais, xa que o castelán era a única lingua oficial.
A escola, a Igrexa e os medios de comunicación convertéronse en axentes castelanizadores. Intensificouse o proceso de desgaleguización e sectores da sociedade (especialmente a burguesía) adoptaron o castelán por consideralo un medio de ascenso social, mentres que identificaban o galego co rural.
O Exilio Americano: Resistencia e Produción Cultural
Entre 1940 e 1950, a única produción literaria en galego significativa foi a que se levou a cabo no exilio americano, principalmente en Venezuela, Uruguai e, fundamentalmente, na Arxentina, o principal país de acollida dos exiliados galegos.
Nestes países puxéronse en marcha revistas culturais e literarias (como Galicia Emigrante e Correo Literario) e creáronse editoriais (como Nova Citania). Gran parte da literatura galega da época publicaríase en América.
Entre os exiliados máis destacados atopábanse Luís Seoane, Rafael Dieste e Blanco Amor. Castelao, que chegou a Bos Aires en 1950, converteuse nunha figura central en torno á cal se desenvolveu a reivindicación polos dereitos de Galicia e a defensa da República. No exilio americano tamén se produciu unha poesía de forte denuncia social.
Obras fundamentais como Os vellos non deben de namorarse e Sempre en Galiza, ambas de Castelao, foron publicadas no exilio americano.
A Recuperación da Lingua e Cultura Galega (Anos 50-70)
A partir dos anos 50, foron xurdindo en Galicia, pouco a pouco, iniciativas culturais que procuraban a defensa e recuperación da nosa lingua e cultura, como a creación de editoriais (por exemplo, Monterrey).
En 1950, fúndase a Editorial Galaxia, reiniciándose a produción literaria en lingua galega mediante a recuperación dos escritores exiliados e a incorporación das novas xeracións.
Nos anos 60, fúndanse asociacións culturais que reivindican o uso do galego e o achegan ao uso público. Tamén na clandestinidade, xorden os primeiros partidos políticos nacionalistas:
- A UPG (Unión do Pobo Galego)
- O PSG (Partido Socialista Galego)
Transición á Democracia e o Futuro do Galego
A morte de Franco en 1975 posibilitou o paso á democracia. No panorama literario da posguerra, pecháronse editoriais e revistas, e paralizouse a edición de textos na nosa lingua, o que subliña a importancia da produción no exilio durante as décadas anteriores.