Historia de España: Constitución de 1812 e Reinado de Fernando VII

A Constitución de 1812: 'A Pepa'

A Constitución de 1812, coñecida popularmente como 'A Pepa', foi un fito fundamental na historia de España. As súas principais características foron:

Características da Constitución de 1812

• Declaración de Dereitos do Cidadán: Incluía a liberdade de pensamento e opinión, a igualdade e o dereito de propiedade.
• Estrutura do Estado: Establecía unha monarquía limitada, baseada na división de poderes. O sufraxio era universalmente masculino.
• Confesionalidade Católica: Mantíñase a confesionalidade católica do Estado.

Decretos e Medidas da Constitución de 1812

Ademais, a Constitución de 1812 e as Cortes de Cádiz impulsaron unha serie de decretos destinados a eliminar o Antigo Réxime e a ordenar o Estado como un réxime liberal:

• Supresión dos señoríos xurisdicionais.
• Reforma agraria.
• Desamortización das terras comunais para amortizar a débeda pública.
• Abolición da Inquisición.
• Liberdade de imprenta.
• Anulación dos gremios.

Porén, a situación de guerra impediu a efectiva aplicación do lexislado e a volta de Fernando VII frustrou a experiencia liberal, conducindo ao retorno do absolutismo.

Fernando VII: Restauración e Conflito

Restauración do Absolutismo (1814-1820)

Os liberais desconfiaban do monarca para aceptar a nova orde constitucional. Fernando VII acatou inicialmente, pero os absolutistas organizáronse para demandar a restauración do absolutismo, como se reflectiu no Manifesto dos Persas. Fernando VII traizoou as súas promesas, anulou a Constitución e as leis de Cádiz e anunciou a volta ao absolutismo. Isto implicou a restauración de todas as antigas institucións do réxime señorial e da Inquisición, así como a creación da Santa Alianza, que garantía a defensa do absolutismo e o dereito de intervención en calquera país para frear o avance do liberalismo.

As elevadas perdas humanas e materiais arruinaron o campesiñado e significaron a paralización do comercio. A Facenda real entrou en bancarrota por enormes gastos militares. O campesiñado e a burguesía urbana reclamaban a volta ao antigo réxime constitucional. A integración de xefes da guerrilla no exército orixinou un sector liberal, partidario de reformas. A represión foi a única resposta do monarca.

O Trienio Liberal (1820-1823)

En 1820, Rafael del Riego sublevouse proclamando a Constitución de 1812. A acción dos liberais obrigou o rei Fernando VII a aceptar a Constitución, e formouse un novo goberno tras as eleccións ás Cortes. Nos resultados electorais predominaban os liberais. A obra lexislativa restaurou gran parte das reformas de Cádiz e impulsou a liberalización do comercio e da industria coa eliminación das trabas á libre circulación de mercadorías. Reconstruíuse a Milicia Nacional como corpo armado de voluntarios.

A oposición da monarquía foi constante; Fernando VII conspirou contra o goberno buscando recuperar o seu poder. As novas medidas liberais do Trienio provocaron o descontento do campesiñado, porque os antigos señores convertéronse nos novos propietarios e os labregos en arrendatarios. Deste xeito, os campesiños sumáronse á axitación antiliberal. A nobreza tradicional e a Igrexa, prexudicadas pola supresión do décimo e a venda de bens monacais, impulsaron a revolta contra os gobernantes do Trienio.

Ademais, houbo tensións entre os propios liberais, que se dividiron en dúas tendencias:

• Os moderados: partidarios de reformas limitadas que non prexudicasen as elites sociais.
• Os exaltados: que expoñían a necesidade de reformas radicais, favorables ás clases medias e populares.

A Década Ominosa (1823-1833)

A acción da Santa Alianza provocou o fin do réxime liberal, encargando a Francia a intervención en España. En 1823, uns cen mil soldados, coñecidos como os 'Cen Mil Fillos de San Luís', invadiron España e repoñeron a Fernando VII como monarca absoluto. A represión contra os liberais foi brutal. A preocupación polo problema económico levou a conceder un arancel proteccionista e a chamar a Ballesteros ao Ministerio de Facenda. Os realistas estaban moi descontentos por non reestablecer a Inquisición e reclamaban maior poder conservador. Na corte agrupáronse ao redor de Carlos María Isidro, irmán do rei e sucesor.

O Conflito Dinástico

En 1830, o rei tivo unha filla, Isabel, á que non deixaban suceder no trono pola Lei Sálica (impedimento para que as mulleres reinasen). Fernando VII eliminou esta lei coa Pragmática Sanción. Os carlistas negáronse a aceptar isto, pero María Cristina (muller de Fernando VII) foi nomeada rexente e fixo reformas liberais. En 1833, Fernando VII morre e deixa a Isabel, de 3 anos, sucesora do trono, sendo María Cristina raíña ata a maioría de idade de Isabel. Pero Carlos María Isidro proclámase rei, iniciando un levantamento que daría lugar ás Guerras Carlistas.