Guerras Carlistas e Construción do Estado Liberal en España

As Guerras Carlistas e a Construción do Estado Liberal

O Conflito entre Isabelinos e Carlistas

Por unha banda, os isabelinos propuñan a abolición do Antigo Réxime e a implantación dun Estado Liberal. Contaban co apoio social da alta nobreza, os funcionarios, a burguesía e as clases populares urbanas.

A Guerra Carlista tivo dúas etapas principais:

• 1833-1836: Unha fase de expansión e vitorias carlistas.
• 1836-1840: Un período de debilitamento dos carlistas (marcado por “expedicións”) e a vitoria final dos liberais.

Os Carlistas: Ideoloxía e Apoios

O lema dos carlistas era “Deus, Patria, Foros” ou “Deus, Patria, Rei”. O papel dos foros era un lema que lles traía moitos apoios. Tiñan o apoio social da nobreza rural (fidalgos), o clero e os campesiños. Territorialmente, contaban co apoio do País Vasco, Navarra, Castellón e os Pireneos.

Desenvolvemento do Conflito Armado

As forzas carlistas, organizadas en “partidas”, non tiñan suficiente forza e eran inferiores ás dos liberais. Nunca lograron formar un gran exército regular, dependendo principalmente do apoio rural.

Pola contra, as forzas isabelinas contaban con moitos apoios dos antigos líderes de guerrillas e conseguiron formar un exército regular e eficaz, en parte grazas aos fondos obtidos das amortizacións.

O conflito tivo tres etapas:

1. Estabilización Carlista: Aínda que non lograron conquistar cidades importantes.
2. Vitorias Liberais: A partir da actuación do xeneral Espartero.
3. Fin do Conflito: Coa sinatura do Convenio de Vergara en 1839 por Maroto. Este acordo permitiu que os vascos e os navarros conservasen os seus foros, e os soldados carlistas puideron integrarse no exército isabelino.

Obra do Goberno durante a Minoría de Isabel II

Desmantelamento do Antigo Réxime e Bases do Estado Liberal

Durante este período, realizouse o desmantelamento do Antigo Réxime, levouse a cabo unha reforma agraria que consolidou a propiedade privada e asentáronse as bases do Estado Liberal.

A Nova División Provincial de 1833

Unha das primeiras reformas liberais foi a nova división en provincias no ano 1833, obra de Javier de Burgos. A orixe das provincias estaba nas reformas de comezos do século XVIII (política centralista e de uniformización). Esta nova reforma afondou na procura de unidade administrativa, dando un tamaño similar ás provincias.

O Estatuto Real de 1834

O Estatuto Real de 1834 foi unha concesión da raíña rexente María Cristina para lograr o apoio dos liberais na Guerra Carlista. As súas características principais foron:

• Soberanía real.
• Ausencia de declaracións de dereitos e liberdades.
• Escasa participación dos cidadáns.

Este estatuto resultou insuficiente para os liberais, especialmente para os progresistas, que iniciaron revoltas, pronunciamentos e motíns para esixir o restablecemento da Constitución de 1812.

Os Progresistas no Poder

Diante desta situación, María Cristina viuse obrigada a chamar a gobernar aos progresistas e a xurar a Constitución de 1812. A súa obra destacada incluíu a Reforma Agraria de Mendizábal e a promulgación da Constitución de 1837.

A Constitución de 1837

A Constitución de 1837 foi unha adaptación da de 1812 á nova situación, pero máis breve e máis moderada que a de Cádiz, xa que pretendía servir tanto para gobernar a moderados como a progresistas. As súas características foron:

• Soberanía nacional.
• Cortes bicamerais.
• Declaración de dereitos e liberdades (similar á de Cádiz).
• Amplos poderes para a Coroa.
• Concellos rurais.
• Milicia Nacional.
• Financiamento da Igrexa polo Estado.
• Sufraxio censatario.