Guerra Fría: Causas e Conflitos (1945-1975)

Despois da guerra fíxose evidente un gran antagonismo entre os países occidentais e a URSS. As Conferencias de Ialta e Potsdam dividiran Europa en dúas zonas de influencia. Gran Bretaña e os Estados Unidos receaban o dominio que estaba a exercer a URSS nas zonas lideradas polo Exército Vermello, e a URSS sentíase ameazada pola bomba atómica que posuía os Estados Unidos. Pero as discrepancias eran fundamentalmente de tipo ideolóxico, xa que cada un tiña un modelo de organización política, social e económica diferente.

A ruptura definitiva entre os dous bloques foi definitiva en 1947, cando o presidente dos Estados Unidos expuxo a Doutrina Truman, na que denunciaba a creación de réximes comunistas nos países ocupados polo Exército Vermello e propoñía a súa intervención para frear a ameaza comunista en Europa. Para iso, aumentouse o número de soldados e bases militares dos Estados Unidos en Europa e propúxose o Plan Marshall (axuda económica para a reconstrución de Europa), co que diminuiría a expansión do comunismo. A URSS propuxo o Informe Jdanov, que denuncia a actuación dos Estados Unidos como vía de dominio de Europa. Manifestou a decisión de axudar os países que non desexasen someterse aos Estados Unidos e fundou o Kominform, unha organización que reunía a países comunistas. O mundo estaba dividido en dous polo Pano de Aceiro. Cada potencia organizou un bloque militar de aliados: os Estados Unidos a OTAN (1949) e a URSS o Pacto de Varsovia (1955).

Alemaña, tras a guerra, quedou dividida en catro zonas ocupadas por Gran Bretaña, os Estados Unidos, Francia e a URSS. Os tres aliados occidentais unificaron os seus territorios creando un Estado federal. Como resposta, a URSS ordenou o bloqueo da cidade de Berlín, tamén dividida en catro zonas, situada no lado soviético. Os Estados Unidos responderon coa creación dunha ponte aérea para abastecer a cidade. Entre as dúas zonas berlinesas levantouse un muro.

Modelo de relacións internacionais desenvolvido logo da Segunda Guerra Mundial, baseada nun constante antagonismo entre os bloques (os Estados Unidos e a URSS). Foi un enfrontamento moi tenso, que non chegou a confrontación bélica, pero no que se desenvolveu unha gran carreira de armamentos e adoptaron unha actitude belixerante.

Logo da Guerra Mundial, o norte da península coreana foi ocupado polas tropas rusas e o sur polas dos Estados Unidos. En 1949, Corea dividiuse en dous estados. En 1950, Corea do Norte invadiu Corea do Sur, e os Estados Unidos, apoiados pola ONU, interviñeron na súa defensa. En 1953 remata o conflito coa Paz de Panmunjom, que consagrou a división das dúas Coreas.

As forzas comunistas proclamaron a independencia da Indochina francesa (1945). Francia non o aceptou e iniciouse a guerra, que rematou en 1954 coa división de Vietnam en dous: o norte, comunista, e o sur, prooccidental. Despois da retirada, os Estados Unidos enviaron un continxente militar para evitar a reunificación, en apoio de Vietnam do Sur. A guerra rematou en 1975 coa unificación de Vietnam nun réxime comunista.

En 1959 instalouse en Cuba un réxime revolucionario dirixido por Fidel Castro que os Estados Unidos non aceptaron, co que declararon un boicot económico á illa, que recibiu o apoio da URSS. En 1962, ante a ameaza da URSS de instalar mísiles nucleares, os Estados Unidos ordenaron o bloqueo marítimo. Entón a URSS retirouse co compromiso de desmontar as bases militares e os Estados Unidos abandonaron o bloqueo.

En 1950, o clima de tensión entre bloques deu paso a unha nova etapa dominada pola distensión, que coñecemos como coexistencia pacífica. Nova xeración de dirixentes, Khruschev na URSS e Kennedy nos Estados Unidos, que se amosaron ante o mundo cunha actitude máis tolerante ante as súas discrepancias, estableceron relacións directas ("Teléfono vermello") e ambos amosáronse máis proclives ao establecemento de acordos mutuos.