Glosario de Termos Históricos e Políticos Clave

Antigo Réxime

Sistema político, económico e social caracterizado por:

• O absolutismo monárquico.
• A división estamental da sociedade.
• A desigualdade de dereitos.
• A persistencia dunha economía agrícola e feudal.

Este sistema comeza a disolverse coa Revolución Francesa.

Revolución Francesa

Proceso histórico desenvolvido en Francia a partir do ano 1789 que destruíu as bases económicas e sociais do Antigo Réxime e eliminou a monarquía absoluta.

Revolución Industrial

Proceso de cambio dunha economía agraria e artesanal a outra dominada pola industria e a produción mecanizada, que favoreceu un crecemento da produción debido ás profundas transformacións económicas, técnicas e sociais. Xurdiu en Gran Bretaña a finais do século XVIII e estendeuse por Europa ao longo do século XIX.

Liberalismo

Movemento político que se desenvolveu no século XIX, inspirado nas ideas de Locke, Montesquieu e Rousseau. Baséase en:

• A liberdade individual.
• A división dos tres poderes.
• A soberanía do pobo.
• A existencia dunha Constitución.

Democracia

Réxime político e social no que todos os cidadáns poden desempeñar cargos públicos e participar na elección de quen os vai exercer. A súa principal característica é a igualdade de dereitos.

Capitalismo

Sistema económico e social caracterizado por:

• A propiedade privada.
• A liberdade de empresa.
• A liberdade de intercambios, sen a participación do Estado.

Movemento Obreiro

Conxunto de manifestacións e intervencións políticas e sociais dos traballadores para a mellora das súas condicións e a transformación revolucionaria da sociedade. Maniféstase mediante sindicatos e partidos políticos.

Colonialismo

Sistema de relacións político-económicas polo que un país ou territorio pasa a depender doutra nación. Historicamente, aplícase sobre todo ao dominio das potencias europeas sobre gran parte do mundo entre a segunda metade do século XIX e a Segunda Guerra Mundial.

Imperialismo

Política de expansión política e económica dunha nación. Transforma as bases do antigo colonialismo e tende á edificación de novos imperios. Aplícase no século XIX coa expansión das potencias europeas en África e Asia.

Socialismo

Ideoloxía e política oposta ao capitalismo que naceu en Francia en 1830. Propugna a propiedade pública dos medios de produción e a conquista do poder pola clase traballadora. Karl Marx foi o seu principal impulsor.

Comunismo

Sistema social no que a propiedade dos medios de produción está en mans do Estado. Parte das ideas de Marx, que propugna:

• A abolición do dereito de herdanza.
• A expropiación da terra e as fábricas.
• A nacionalización da banca.
• A obriga legal de traballo para todos os cidadáns.

Totalitarismo

Réxime político caracterizado por:

• A concentración de poderes nun partido único e no seu xefe.
• A abolición dos dereitos individuais.
• A pretensión do Estado de dirixir e controlar todas as facetas da vida social e privada.

Fascismo

Réxime totalitario que gobernou en Italia entre 1922 e 1945, e tamén o movemento que orixinou a súa ideoloxía. Enfróntase ao avance do socialismo e da democracia.

Nazismo

Movemento político alemán dirixido por Adolf Hitler e vinculado á extrema dereita nacionalista e racista alemá. Destacou pola violencia dos seus métodos e a agresividade dos seus principios. Foi unha causa principal da Segunda Guerra Mundial e do Holocausto Xudeu.

Ditadura

Réxime político que se instala e se mantén pola forza. Caracterízase por:

• A desaparición das liberdades individuais.
• O uso da violencia contra a oposición.
• A supresión de sindicatos, partidos políticos, etc.

O poder concéntrase nunha soa persoa, grupo ou institución, apoiado na propaganda e na policía.

Nacionalismo

Movemento político que ten o seu fundamento na conciencia de formar unha comunidade nacional por razóns étnicas, históricas, lingüísticas ou culturais. Durante o século XIX, a ideoloxía e política nacionalista europea tivo como obxectivo a construción de novos estados nacionais ou o reforzamento da cohesión nacional dos estados tradicionais.

Racismo

Conxunto de teorías que afirman a desigualdade das razas humanas e a superioridade dunhas sobre outras. Ten unha longa tradición histórica, manifestándose sobre todo na Alemaña nazi, en Suráfrica, nos Estados Unidos e nos Balcáns.