Estado liberal en España: Etapas e Crise (1833-1868)

A Primeira Guerra Carlista

Nesta guerra enfrontáronse os carlistas contra os isabelinos. Os primeiros defendían o Antigo Réxime e a monarquía absoluta, mentres que os segundos propoñían a abolición do Antigo Réxime e a implantación dun estado liberal. Os carlistas tiñan o apoio social da nobreza rural, do clero e do campesiñado, mentres que os isabelinos contaban coa alta nobreza, cos funcionarios, coa burguesía e coas clases populares urbanas.

Tivo dúas etapas:

• De 1833 a 1836: expansión e vitorias carlistas.
• De 1836 a 1840: progresivo debilitamento dos carlistas, expedicións e vitoria liberal.

A construción do estado liberal (1833-1843)

Primeiro, a revolución liberal

Iníciase en 1836 coa chegada dos progresistas ao poder. Esta revolución consistiu na abolición do Antigo Réxime e na substitución do absolutismo por un sistema político liberal. As principais reformas foron:

• A Constitución de 1837, co sufraxio censitario.
• A reforma agraria liberal, coa abolición do Antigo Réxime.
• A desvinculación e a desamortización.
• Tamén se tomaron medidas liberalizadoras da industria e do comercio.

Despois, o estado liberal

Fundamentouse sobre a soberanía nacional, o constitucionalismo e o parlamentarismo. Tamén se produce unha grande alternancia no poder entre progresistas e moderados, e os marxinados do sistema eran os demócratas e os republicanos. A inestabilidade política provocou a intervención do exército debido a diversos pronunciamentos, á fraude electoral, á intrusión da Coroa e a diversas revoltas populares para conseguir o cambio político.

Etapas do estado liberal:

• A rexencia de María Cristina (1833-1840), na que se producen tres cambios:
  • Comeza un goberno de transición.
  • Logo gobernan os progresistas.
  • Finalmente, os moderados.
• A rexencia de Espartero (1840-1843):
  • Primeiramente, empezan os progresistas no poder.
  • Cambian a un autoritarismo do rexente ata que se produce unha división e unha crise do progresismo.

A etapa moderada (1843-1868)

Divídese á súa vez en tres etapas:

Década moderada (1844-1854)

As bases ideolóxicas nas que se baseaba a nación nesa época eran o liberalismo doutrinario (lei e orde), coa Constitución de 1845. Contaba co apoio da burguesía terratenente, da Coroa, de parte do exército e da Igrexa. Coa institucionalización do estado faise un concordato coa Santa Sé, unha reforma da administración, así como tamén fiscal e xurídica, e créase a Garda Civil. Con esta institucionalización prodúcese un centralismo, un uniformismo e unha xerarquización do estado.

Bienio progresista (1854-1856)

Cun pronunciamento no primeiro ano dos progresistas e da Unión Liberal. Tamén se formula un novo proxecto da Constitución que non é aprobado. Faise a Lei de Ferrocarrís e unha desamortización de Madoz que afecta ao estado e á Igrexa. Por último, prodúcense diversos conflitos sociais, polo que se inicia o obreirismo.

Crise do moderantismo (1856-1868)

Etapa na que se alternan dous gobernos diferentes:

• Os unionistas: prodúcese unha estabilidade política e un crecemento económico. Tamén a política exterior adquire prestixio con expedicións a Indochina, Marrocos e México.
• Os moderados: prodúcese un pacto entre unionistas, progresistas e demócratas para derrocar a Isabel II. Tamén se producen represións contra a oposición, un autoritarismo do goberno e unha forte crise económica en 1866.