Espazo rural e explotacións agrarias en España

O espazo rural

O espazo rural é o territorio non urbanizado da superficie terrestre. Tradicionalmente foi, case en exclusiva, un espazo agrario onde se desenvolvían as actividades agrícolas, gandeiras e forestais. Non obstante, desde a década de 1970 introducíronse outras actividades, como as residenciais, industriais, de servizos, recreativas e paisaxísticas e de conservación. Como consecuencia, o espazo rural volveuse máis heteroxéneo e complexo.

As explotacións agrarias

Unha explotación agraria é unha unidade económica que agrupa todas as parcelas traballadas por un mesmo agricultor ou gandeiro, xunto coas instalacións complementarias (granxas, almacéns, silos…), aínda que non todas as terras sexan da súa propiedade e estean dispersas polo territorio.

Situación en España

En España contabilízanse un millón de explotacións agrarias, cifra moi inferior ás 2,9 millóns censadas en 1962. Unha parte dese descenso débese ao abandono de terras por parte dos que se xubilaron, emigraron ou cambiaron de actividade económica. Pero tamén é resultado dun proceso de concentración, por venda ou arrendamento de parte desas terras aos que permanecen no campo.

Esa concentración permitiu a elevación do tamaño medio das explotacións a 24,8 hectáreas, pero aínda existen fortes contrastes: a metade non chega ás 5 hectáreas, mentres que só o 5% supera as 100 hectáreas; estas últimas reúnen máis da metade da terra e dos ingresos obtidos. O resultado é unha dualidade cada vez maior entre:

• Explotacións familiares moi pequenas e pouco rendibles, en progresivo abandono ou traballadas só a tempo parcial por non permitir uns ingresos suficientes, o que supón unha baixa produtividade.
• Empresas agrarias, ben de particulares, sociedades ou cooperativas, que teñen maior dimensión, estanse modernizando e son rendibles, o que permite aumentar a súa produción e manter os empregos.

Diferenzas rexionais

Existen importantes diferenzas rexionais en canto ao tamaño medio das súas explotacións agrarias:

• As rexións dominadas por cultivos de secaño ou devesas presentan explotacións de maior tamaño medio: máis de 50 hectáreas en Castela e León, máis de 30 en Aragón, Castela-A Mancha, Estremadura e Madrid.