Dicionario de Termos Xeográficos e Hidrográficos

Termos Xeográficos Fundamentais

Aluvión

Material case sempre detrítico que presenta unha granulometría diversa (gravas, areíñas, cantos) e forma depósitos sedimentarios de orixe fluvial. Estes materiais, transportados polos ríos, sufriron o desgaste progresivo das súas arestas como consecuencia do choque e frotamento ao que estiveron sometidos.

Foz

Corte profundo, case vertical, que pode chegar a formar un río ao circular sobre materiais duros. Son formas propias do relevo cárstico e do relevo sobre rochas metamórficas.

Litosfera

Capa ríxida e sólida que constitúe a codia exterior sólida do globo terrestre, situada por riba da astenosfera ou capa viscosa, e que abarca uns 50 km baixo os continentes e 10 km baixo os océanos. Os continentes e fondos mariños forman parte dela.

Meseta

Superficie plana de gran extensión, horizontal ou lixeiramente basculada, elevada con respecto ao nivel do mar. Apenas presenta accidentes topográficos de importancia e os seus rebordes poden ser montañosos. En España é a unidade principal do relevo peninsular, resto do antigo macizo xurdido na oroxenia herciniana, que foi arrasado pola erosión, e afectado e deformado polo movemento alpino que fixo xurdir os seus sistemas interiores e os rebordes.

Penechaira

Forma do relevo que adoita ocupar grandes extensións e que, por efecto da erosión, presenta unha superficie suavemente ondulada, sen apenas diferenza de altura entre os vales e os interfluvios. Está formada por materiais antigos e erosionados.

Somontano ou Pé de Monte

Terreo ou rexión situado na ladeira dunha montaña. Son terras chás, aínda que levemente inclinadas, formadas entre as serras exteriores e o centro da depresión do Ebro, que están constituídas por materiais grosos e duros dos relevos montañosos, transportados polos ríos.

Tectónica de Placas

Teoría xeolóxica que explica os diferentes fenómenos xeolóxicos a partir dos movementos das placas litosféricas ríxidas sobre a astenosfera branda, movementos que se deben ás correntes de convección existentes no manto terrestre.

Termos Hidrográficos Esenciais

Cunca Fluvial

É a rexión na que as augas se escorren seguindo liñas converxentes e que constitúe a área de alimentación dun río. A delimitación das cuncas hidrográficas en España débese a que o relevo marca claramente as liñas divisorias de augas. Cada cunca organízase administrativamente desde 1926 dentro dunha Confederación Hidrográfica, coa finalidade de estudar e explotar as infraestruturas no territorio da cunca, e xestionar o dominio público hidráulico da mesma.

Estiaxe

Período durante o cal os ríos ou outras correntes de auga alcanzan o seu caudal máis baixo. A este nivel dáselle o nivel 0 e, a partir del, mídese a altura das augas. En España, os estiaxes son especialmente acusados nos ríos mediterráneos da metade meridional da Península.

Marisma

Terreo pantanoso, de auga salgada, situado nas proximidades da costa, case sempre próximo ás desembocaduras de ríos. Un exemplo en España serían as marismas do Guadalquivir.