Demografía e Mercado Laboral en España: Análise e Evolución

A Poboación por Idade en España

A evolución dos grupos de idade, divididos entre homes e mulleres, así como en chanzos de idade de 5 en 5 anos, materialízase nunha gráfica denominada pirámide de poboación. España sufriu, ao longo do século XX, un progresivo avellentamento da poboación, igual que aconteceu no resto de Europa Occidental. Este fenómeno acentuouse nos últimos 25 anos, período no que se produciu unha crecente caída da fecundidade e un avellentamento da poboación maior de 65 anos, grupo no cal o predominio feminino é moito maior.

Se tivésemos que establecer a distribución a nivel nacional dos tres grupos de idades, segundo os datos de 1996, falaríamos dunha:

• España xove (18,1%): con predominio da poboación de menos de 15 anos, que se estendería, en liñas xerais, polas Comunidades de Canarias, Murcia e Andalucía.
• España adulta (67,1%): Non pode falarse dunha distribución xeográfica específica, porque as persoas deste grupo de idade distribúense igualitariamente por todo o territorio, sen que haxa diferenzas apreciables.
• España vella (14,8%): predomina nas provincias do norte do país, que sufriron forte emigración e teñen baixos índices de fecundidade (Lleida, Huesca, León, Salamanca, Lugo, Pontevedra, etc.).

A Actividade Económica e os Sectores

Reparto da Poboación Activa por Sectores Económicos

O reparto das profesións na poboación activa agrúpase en tres sectores económicos (segundo Colin Clark):

• Primario: comprende as actividades extractivas e produtoras de bens, como agricultura, gandería, pesca, actividade forestal e cinexética (caza).
• Secundario: comprende as actividades de transformación, como minería e industria.
• Terciario: comprende todas as actividades económicas relacionadas cos servizos e o intercambio de produtos, como a banca, transportes, educación, sanidade, ocio, burocracia estatal, etc.

Un país é tanto máis desenvolvido canto maior sexa a súa porcentaxe de traballadores do sector secundario e terciario. Se o sector primario é quen predomina, estamos ante un país subdesenvolvido ou en vías de modernización. Cando máis da metade da poboación activa traballa no sector terciario e é mínima a que traballa no primario, trátase dun país superdesenvolvido.

Por exemplo, a comezos do ano 1900, España tiña as características dun país subdesenvolvido, mentres que hoxe en día cambiou totalmente o panorama.

Evolución da Poboación Activa en España

As grandes perdas de man de obra no sector primario debéronse á intensa mecanización do campo, que fixo innecesarios tantos brazos, precisados de buscar o seu sustento no sector secundario. Nos últimos anos a intensa robotización do sector industrial desprazou igualmente poboación cara ao sector terciario, que vive nun constante apoxeo e, en certas profesións, é moi difícil de mecanizar.

Ao longo do século XX, a poboación activa española pasou de 7.500.000 persoas no ano 1900 a duplicarse en 1996 (15.981.230 persoas). As taxas de poboación activa máis altas corresponden aos núcleos industriais (Barcelona, Madrid e País Vasco) e ás provincias mediterráneas con auxe turístico (Baleares, Málaga, Alacante). Os mínimos corresponden a Andalucía, Estremadura e Castela-A Mancha, comunidades cunha forte emigración e actividade agrícola aínda importante.

A Incorporación da Muller ao Mercado Laboral

Na distribución laboral por sexos é de destacar a crecente incorporación da muller ao mundo laboral, o que resulta habitual nos países desenvolvidos da nosa contorna, que acadan hoxe niveis superiores aos españois neste tema. Fíxoo posible o cambio de mentalidade, o seu maior nivel de estudos e a gran oferta de traballos do sector terciario, máis accesible ás mulleres.

Se en 1900 a relación home-muller no traballo extradoméstico estaba moi desequilibrada (6 millóns fronte a 1,3), hoxe o número de homes duplica ao das mulleres (10,5 fronte a 5,5).

Este fenómeno resulta peculiar se temos en conta que, en liñas xerais, as empresas españolas non facilitan a incorporación da muller ao traballo, ao preferir a man de obra masculina. Por outra parte, á muller española con fillos resúltalle difícil, e ata unha carreira de obstáculos, ter que compatibilizar o seu papel de nai, ama da casa e traballadora extradoméstica. Un bo número de mulleres vense obrigadas a abandonar o seu posto de traballo, no que se empregaron de solteiras, ao ter o seu primeiro fillo.

O sector que presenta unha maior feminización é o de servizos e, dentro del, destacan a educación, os servizos domésticos, a sanidade e a investigación.