Democracia en España: Transición, Constitución e Gobernos

Democracia: Definición e Fundamentos

Definición: Sistema político no que a soberanía reside na cidadanía.

Poder: Capacidade de conseguir que a conduta dos demais se adapte á vontade de quen o exerce.

Fundamentos da Democracia

• División de poderes
• Eleccións libres e periódicas
• Soberanía popular
• Respecto aos dereitos e ás liberdades
• Pluralismo de partidos
• Tolerancia
• Existencia dunha Constitución

Diferenzas cos Sistemas Non Democráticos

• Poder: Reside nunha soa persoa ou grupo reducido.
• Goberno: Non ten límites nin control efectivo.
• Pluralismo: Non hai pluralismo político nin ideolóxico.
• Control social: Contrólase ferreamente a sociedade, impoñendo ideas (incluídas relixiosas) e valores mediante propaganda e o control dos medios de comunicación.

Elementos das Eleccións

• Circunscrición electoral
• Candidaturas
• Fórmula electoral

A Transición Democrática en España (1975-1978)

O 20 de novembro de 1975 morría Francisco Franco en Madrid, iniciándose a transición democrática (1975-1978). Caracterizouse por ser:

• Un proceso graduado no tempo.
• Baseado no equilibrio.
• Posible grazas ao consenso da maioría dos partidos políticos.

O 22 de novembro de 1975, o rei Xoán Carlos I foi investido polas Cortes franquistas, presididas por Arias Navarro (quen dimitiu posteriormente).

En xullo de 1976, o rei nomeou presidente do Goberno a Adolfo Suárez (xullo 1976 - xaneiro 1981). Suárez desenvolveu un programa reformista que levaría á instauración da democracia:

• Reforma do Código Penal.
• Aprobación da Lei para a Reforma Política (novembro de 1976).
• Regulamentación do dereito á folga (marzo de 1977).
• Celebración das primeiras eleccións xerais democráticas (15 de xuño de 1977).
• Elaboración e aprobación en referendo da Constitución (6 de decembro de 1978).

A Constitución Española de 1978

É a lei fundamental, escrita, dun Estado soberano ou organización, establecida ou aceptada para gobernalos. Establece límites e define as relacións entre os poderes do Estado (lexislativo, executivo e xudicial) e entre estes e a cidadanía. Ten como obxectivo garantir os dereitos e as liberdades fundamentais.

Coa Constitución de 1978 implántase en España un Estado social e democrático de Dereito, no que:

• Prevalecen os intereses da sociedade sobre os de grupo.
• Asegúrase o imperio da lei (o poder da lei).
• É un conxunto de normas que hai que respectar.
• Adóptase a monarquía parlamentaria como forma de Estado.
• Establécese a división de poderes.
• A súa lexitimidade reside na soberanía nacional (popular).
• Recoñécense amplos dereitos sociais.
• Recoñécese a existencia de nacionalidades e rexións, que darán lugar ás comunidades autónomas.

Gobernos Socialistas (PSOE, 1982-1996)

O 28 de outubro de 1982, Leopoldo Calvo Sotelo convocou eleccións lexislativas que foron gañadas polo PSOE por maioría absoluta. Felipe González foi investido novo presidente do Goberno.

Fixou como prioridades:

• A superación da crise económica.
• A implantación do Estado de benestar.
• O impulso de obras públicas.
• A preparación do país para a súa integración na Comunidade Económica Europea (CEE).

Nas eleccións xerais de 1993, o PSOE xa non obtivo maioría absoluta.

Gobernos do Partido Popular (PP, 1996-2004)

Tras as eleccións de 1996, José María Aznar (PP) foi investido presidente. No seu primeiro mandato (1996-2000), non obtivo maioría absoluta e buscou o respaldo parlamentario do PNV, Coalición Canaria e Convergència i Unió.

Nas eleccións xerais do ano 2000, o PP si obtivo maioría absoluta. Aznar iniciou unha serie de reformas educativas, laborais, de inmigración e antiterroristas. En política exterior, produciuse un achegamento aos Estados Unidos (EEUU), destacando o apoio á guerra de Iraq.

O 11 de marzo de 2004 (11-M), produciuse un grave atentado terrorista en Madrid, tres días antes das eleccións xerais. Estas eleccións foron gañadas polo PSOE, liderado por José Luis Rodríguez Zapatero.

Os Estatutos de Autonomía

Son a norma institucional básica de cada comunidade autónoma.

Cronoloxía de Aprobación

• 1979: Cataluña, País Vasco.
• 1981: Galicia, Andalucía, Asturias, Cantabria.
• 1982: A Rioxa, Rexión de Murcia, Comunidade Valenciana, Aragón, Castela-A Mancha, Canarias, Navarra (Aforamento).
• 1983: Extremadura, Illas Baleares, Comunidade de Madrid, Castela e León.
• 1995: Ceuta, Melilla.

Ingreso de España na CEE (Unión Europea)

As negociacións para o ingreso de España na Comunidade Económica Europea (CEE) comezaron en 1979. Establecéronse dúas condicións principais:

• A implantación dun sistema plenamente democrático.
• A adaptación da economía española á comunitaria.

España ingresou na CEE o 1 de xaneiro de 1986.

Balance da Integración Europea

• España comezou a recibir axudas dos fondos estruturais e de cohesión.
• As axudas europeas contribuíron á creación de emprego (estímase nuns 300.000 empregos anuais en certos períodos).
• Acceso a programas e beneficios como a Tarxeta Sanitaria Europea.
• Participación en programas educativos para estudantes (como Erasmus).