Contaminación do aire: causas, efectos e solucións
Contaminación do aire: emisión, inmisión e factores
A emisión refírese á cantidade de contaminantes que un foco emisor verte nun período de tempo determinado. A inmisión é a cantidade de contaminantes presentes nunha atmosfera determinada, unha vez transportados, difundidos e mesturados, e aos que están expostos os seres vivos e os materiais.
Características das emisións e condicións atmosféricas
As características das emisións veñen determinadas pola natureza dos contaminantes, a súa concentración e as súas características fisicoquímicas. Unha maior temperatura de emisión facilita a dispersión dos gases.
As condicións atmosféricas, como o movemento das masas de aire, inflúen na dispersión da contaminación. As situacións anticiclónicas dificúltana, mentres que as borrascas a facilitan. Factores clave son:
- Temperatura do aire e variacións coa altura.
- Ventos (dirección, velocidade e turbulencia).
- Precipitacións (efecto de lavado).
- Insolación (reaccións entre contaminantes).
Influencia da xeografía e topografía
A xeografía e a topografía inflúen na orixe das brisas, que poden arrastrar ou acumular contaminantes. Nas zonas costeiras, as brisas desprazan os contaminantes cara ao interior polo día e invértense pola noite. Nos vales e ladeiras, as brisas de val e montaña poden xerar inversións térmicas que dificultan a dispersión. A vexetación diminúe a contaminación ao frear o vento. Nas cidades, a "illa de calor" e a "cúpula de contaminantes" dificultan a dispersión.
Efectos da contaminación do aire
Os cambios nos compoñentes do aire teñen efectos negativos nos seres vivos, que poden ser locais, rexionais ou globais. Os factores que inflúen son:
- Partículas: irritación respiratoria, redución da fotosíntese e necrose foliar.
- Compostos de xofre: irritación de mucosas e ollos, clorose e necrose vexetal.
- Compostos orgánicos: irritación respiratoria e ocular, efectos canceríxenos e mutaxénicos.
- Óxidos de nitróxeno: enfermidades respiratorias, irritacións oculares e cefaleas.
- Óxidos de carbono: toxicidade, interferencia no transporte de osíxeno.
- Compostos haloxenados: toxicidade, irritación de mucosas, bioacumulación.
- Metais pesados: insuficiencia respiratoria, alteracións neurolóxicas, bioacumulación.
- Oxidantes fotoquímicos: irritacións nas vías respiratorias.
Efectos locais: o smog
O smog é unha manifestación da contaminación urbana. O smog húmido orixínase pola concentración de partículas en suspensión e a combinación con néboas en situacións de alta humidade e vento en calma. O smog fotoquímico xorde das reaccións de óxidos de nitróxeno, hidrocarburos e osíxeno coa radiación solar.
Efectos rexionais: a chuvia ácida
A chuvia ácida prodúcese cando o xofre e o nitróxeno dos combustibles fósiles se liberan á atmosfera, reaccionan e precipitan. Pode ser en forma de deposición seca (gases e aerosois) ou húmida (ácido sulfúrico e nítrico disoltos na auga das nubes). Os seus efectos maniféstanse en:
- Ecosistemas acuáticos: acidificación e perda de especies.
- Solo: perda de calidade e produtividade.
- Vexetación: danos directos.
- Materiais: corrosión e deterioración.
Efectos globais: cambio climático e capa de ozono
O cambio climático e o burato na capa de ozono son efectos globais que requiren accións sobre a súa orixe. Inclúen o incremento do efecto invernadoiro e a redución da capa de ozono.
Calidade do aire e medidas de prevención
A calidade do aire defínese por normas que establecen límites de contaminación. A vixilancia da calidade do aire avalía a presenza de contaminantes para previr e reducir os seus efectos. Lévase a cabo mediante:
- Redes de vixilancia (estacións de medida).
- Métodos de análise (procesos físicos).
- Indicadores biolóxicos (sensibilidade de especies).
- Sensores LIDAR (detección de contaminantes).
Medidas preventivas e correctoras
As medidas preventivas inclúen:
- Planificación do uso do solo.
- Avaliacións de impacto ambiental.
- Tecnoloxías de baixa emisión.
- Programas de I+D.
- Mellora de combustibles.
- Medidas sociais de información e educación ambiental.
- Lexislación sobre calidade do aire.
As medidas correctoras son:
- Concentración e retención de partículas (separadores de gravidade).
- Depuración de gases (absorción).
- Expulsión de contaminantes con chemineas adecuadas.