Constitución de 1812 e o Liberalismo: Fundamentos e Implantación en España

Constitución Idealista (1812)

Forma de Estado confesional, intransixente e censataria.

Soberanía

Nacional. Considérase nación española aos habitantes da metrópole e das colonias. Os representantes da nación establecen a constitución.

Cidadán

Varón maior. Excepcións:

• Criados de orixe africana.
• Os que non teñen economía intelectual e social.
• Os que non teñen oficio.
• Os presos, etc.

Teñen dereito de sufraxio.

Sufraxio

Masculino universal con limitacións, indirecto.

Cortes

Xuntanza de deputados como representantes dos cidadáns. Para ser deputado hai que ter unha renda anual (posuír bens) e non pode ser reelixido. Modelo unicameral francés. Resérvanse para si mesmas:

• Funcións lexislativas: para facer leis ordinarias co Rei.
• Cortes extraordinarias: para a constitución.

División de Poderes

• Poder Lexislativo: Corresponde ás Cortes para elaborar a constitución, e ás Cortes xunto co Rei para as leis ordinarias.
• Poder Executivo: Corresponde ao Rei. El non é responsable; os responsables son os ministros. Ten dereito de veto dúas veces.
• Poder Xudicial: Reside en tribunais independentes. As leis son únicas para todos, aínda que o clero e o Rei están exentos, así como o poder militar. Existen códigos únicos, agás para o clero e o Rei (Código Civil e Código Criminal).

Dereitos e Liberdades

Recoñécense os dereitos do individuo:

• Propiedade privada.
• Carácter progresista:
  • Dereitos do arrestado.
  • Inviolabilidade do domicilio.
  • Dereito á liberdade.
• Ensino das primeiras letras.
• Igualdade xurídica.
• Liberdades de prensa.
• Dereitos civís.

Prohíbese o tormento. Non está suxeito a leis posteriores (principio de irretroactividade).

Obrigas

• Pagar impostos segundo os recursos, sen privilexios.
• Practicar o catolicismo.
• Varóns: obriga de ir á milicia.

Vixencia

Estivo en vigor de 1812 a 1814, durante a Guerra da Independencia. Non se chegou a aplicar plenamente. Considérase a primeira constitución española e un referente para futuras constitucións.

Definición de Liberalismo

Bases do Liberalismo

As bases fundamentais do liberalismo son:

• Capitalismo (liberalismo económico): Sostén que a propiedade privada é sagrada. Son considerados ricos aqueles que posúen moitas terras, cartos e fábricas.
• Política: O poder debe residir na nación, é dicir, nos cidadáns. Debe haber leis iguais para todos. A Constitución é a lei suprema ("lei de leis").
• Organización Social: As persoas nacen iguais, pero xorden diferenzas sociais posteriormente. A clase social máis alta é a burguesía, e o antagonismo de clases está ben marcado por esta. O movemento obreiro xorde cando os traballadores se organizan para defender os seus intereses.

Cronoloxía do Liberalismo en España

Abrangue desde 1833 ata 1868, durante o reinado de Isabel II. Este período inclúe:

• A minoría de idade de Isabel II (rexencias de María Cristina e Espartero).
• A maioría de idade de Isabel II.

Feitos Salientables do Período Liberal

Os acontecementos máis destacados desta época son:

• A Primeira Guerra Carlista.
• As alternancias no poder entre liberais moderados e progresistas.

Establécense unhas leis básicas que configuran o novo Estado.

A Construción do Estado Liberal: As Rexencias (1833-1843)

A Primeira Guerra Carlista

Neste conflito enfrontáronse dous bandos principais:

• Isabelinos: Partidarios de Isabel II e do liberalismo. (Definición máis detallada pendente)
• Carlistas: Defendían o Antigo Réxime (AR) e a monarquía absoluta. Os seus apoios sociais proviñan da nobreza rural, o clero e parte do campesiñado. (Definición máis detallada pendente)