Cambios Semánticos e Áreas Dialectal da Lingua Galega
Cambios semánticos
Cambios semánticos: hai palabras que deixan de usarse porque xa non son útiles. Daquela aparecen outras novas que enriquecen o léxico segundo as necesidades do momento.
Causas: Influencia estranxeira: incorporación á lingua de préstamos xustificados e inxustificados. / Necesidade dun novo nome: ao aparecer novas realidades aparecen así novos termos, xorden os neoloxismos. / Causas lingüísticas: poden ser fonéticas, ao darse unha diverxente evolución fonética dunha palabra ou motivados por cuestións de carácter morfosintáctico. / Causas sociais: unha palabra pasa a ser un termo especializado e outras veces prodúcese o contrario. / Causas psicolóxicas: algúns cambios teñen a súa orixe na mentalidade ou educación dos falantes.
Palabras tabú: son termos evitados polos falantes porque designan realidades desagradables ou de carácter sagrado.
Eufemismo: emprego de palabras consideradas decorosas con connotacións pexorativas.
Mecanismos e consecuencias dos cambios
Mecanismos dos cambios semánticos: Metafora: traslado de significación por semellanza dos significados de dúas palabras / Metonimia: traslado de significado por contigüidade de significados / Etimoloxía popular: consiste en atribuir a unha palabra unha orixe que non é certa / Elipse: traslado de sentido por contigüidade de significantes que se empregan no mesmo contexto.
Consecuencias dos cambios semánticos: Extensión do significado: prodúcese cando unha palabra pasa de ter un significado específico a ser empregada nun sentido máis xeral. / Restricción do significado: unha palabra cun significado extenso pasa a usarse de xeito específico. / Desenvolvemento pexorativo: exemplo disto son as palabras coma imbécil que nas súas orixes tiña o sentido de feble. / Desenvolvemento meliorativo: caso contrario ao anterior: conde, en principio, significaba compañeiro e pasa a ser título nobiliario.
Bloques dialectais do galego
Bloque occidental, central e oriental
- BLOQUE OCCIDENTAL: -camións/cans/irmán -seseo implosivo (ves, crus) -gheada -metafonía nominal -Colleches/vendeches/foches -TI
- BLOQUE CENTRAL: -camiós/cas/irma -non seseo - -OI- -colliches/vendiches/fuches -ti/tu
- BLOQUE ORIENTAL: -camiois/cais/irma -non seseo -cuatro/cuando/cual/paxarín -colliches/vendiches/fuches -ti/tu
Área Fisterrá, Mindoniense e Asturiana
- ÁREA FISTERRÁ: -seseo total (sinco/faser) -cheismo -NORTE (Xallas) SUR (Tambre, Barbanza) - -UI- colliu/partiu
- ÁREA MINDONIENSE: -cantemos/collemos/partemos -léxico particular: golpe (raposo) - -OI- colleu/parteu
- ÁREA ASTURIANA: -animales/papeles -Artigo el/l' -veciu/vecia
Área Pontevedresa, Lucu-Auriense, Ancaresa e Zamorana
- ÁREA PONTEVEDRESA: -seseo (costa) / non seseo (int) - Subarea de Miño: -UI-/-OI-/-OU-, vogal pechada (quero/neve/muller), isto, iso, aquilo. - Microsubarea Baixo Miño: cantandes/cantais, tu, teísmo.
- ÁREA LUCU-AURIENSE: -iste, ise, aquil/il -culle, turce
- ÁREA ANCARESA: -vogais nasais: caes, vecia, ua (cans, veciñas, unhas) -gheada
- ÁREA ZAMORANA: -paxariño -collí/partí -teísmo