A Zona Republicana na Guerra Civil: Poder, Revolución e Resistencia
A Zona Republicana na Guerra Civil Española
Orixe e Transformación do Poder Popular
A Guerra Civil Española orixinou, na zona republicana, unha situación complexa. Para atallar a sublevación, Giral disolveu o exército tradicional e entregou as armas ás milicias dos partidos e sindicatos. Decretou tamén a creación de batallóns de voluntarios, o que fixo emerxer unha estrutura de poder popular.
Afundimento do Estado e Emerxencia de Organismos Revolucionarios
En 1936, o poder do Estado sufriu un afundimento case total e foi substituído por organismos revolucionarios. Xurdiron consellos, comités e xuntas para organizar os voluntarios para a fronte. Foi especialmente importante a creación en Cataluña do Comité Central de Milicias Antifascistas.
No territorio que permaneceu fiel á República, o alzamento provocou un clima de forte tensión revolucionaria.
A Revolución Social: Colectivización e Persecución
O elemento máis significativo da revolución social foi a colectivización de gran parte da propiedade industrial e agraria. A Igrexa, a burguesía, os propietarios e as clases acomodadas foron obxecto dunha persecución que escapou do control do poder republicano. Houbo:
- Asasinatos
- Saqueos e incendios de igrexas e conventos
- Requisamentos de bens
A imposición dun certo «terror» revolucionario foi impulsada principalmente polo sector máis radical do anarcosindicalismo e do POUM.
O Goberno de Largo Caballero e os Conflitos Internos
Largo Caballero pretendía crear unha «grande alianza antifascista», polo que constituíu un novo goberno formado por republicanos, socialistas e comunistas. Pretendía recompoñer o poder do Estado, recoñecer os Consellos Rexionais e dirixir a guerra militarizando as milicias e creando o Exército Popular.
Unha serie de fracasos abriu os enfrontamentos entre os republicanos. Un sector quería poñer orde na retagarda e controlar as experiencias colectivizadoras, pero outro sector insistía en afianzar transformacións revolucionarias contra o fascismo.
Os verdadeiros problemas estalaron en Barcelona cos Feitos de Maio, cando as forzas do goberno da Generalitat intentaron desaloxar os anarquistas dos edificios de Telefónica. Isto derivou nun enfrontamento que rematou con máis de 200 mortos, a derrota dos anarquistas e poumistas e unha forte crise de goberno.
O Goberno de Negrín e a Resistencia Final
Os Feitos de Maio fortaleceron os comunistas, que co apoio da Unión Soviética esixiron a disolución do POUM. Largo Caballero dimitiu, pois o Partido Socialista amosouse partidario de acadar un acordo cos comunistas. Manuel Azaña encargoulle entón a formación dun novo goberno a Negrín.
Indalecio Prieto asumiu o Ministerio da Guerra, baseando a súa política na prioridade do esforzo militar.
Negrín propuxo o programa dos Trece Puntos co fin dunha saída negociada da guerra. Propuña o cesamento da loita armada, a permanencia da República e a apertura dun proceso de eleccións democráticas, pero as negociacións non foron aceptadas.
A partir de marzo de 1938, a vida no territorio republicano era moi difícil e comezou a xurdir a idea da imposibilidade da vitoria. Pero Negrín seguía apostando pola resistencia militar co lema de «Resistir é vencer!»
A perda de Cataluña significou o exilio para os gobernos da República. Co recoñecemento exterior de Franco, Manuel Azaña dimitiu, e malia os esforzos de Negrín por continuar a guerra, a República tiña os días contados.