Transformacións Económicas en España no Século XIX: Agricultura, Industria e Transportes

Evolución da Agricultura en España no Século XIX

A pesar das medidas establecidas polos liberais, a agricultura durante o século XIX en España non sufriu un proceso de modernización. As desiguais condicións naturais e sociais deron lugar a unha evolución desigual da agricultura na que se pode diferenciar:

• Zonas que se especializaron en cultivos con saída ao mercado internacional: Cataluña desenvolveu a produción de cavas.
• Zonas que permaneceron estancadas: Moitas zonas de Galicia mantiveron un minifundismo.
• O mantemento do campesiñado arrendatario no norte e o incremento de xornaleiros no sur.

Diversidade Rexional na Industria Española

O desenvolvemento industrial en España presenta fortes desequilibrios rexionais. Fronte a unhas zonas de industrialización urbanizadas e competitivas, coexistiron outras que permaneceron no atraso, rurais e agrarias.

• Cataluña: Principal foco industrial de España. O seu desenvolvemento estivo moi ligado ao sector téxtil: polo algodón, mecanización do fiado e tecido, reinvestimento de capitais e emprego das máquinas de vapor.
• Andalucía e Levante: Estas rexións iniciaron a industrialización no sector siderúrxico e téxtil.
• En Asturias, a base foi a explotación do carbón.
• No País Vasco, a industrialización xirou arredor do ferro.
• En Galicia, o panorama industrializador foi máis ben pobre. A salgadura de peixe deu lugar a unha importante industria conserveira. A primeira fábrica instalouse na Coruña, pero o sector non cobrou importancia ata que se instalaron novas fábricas nas Rías Baixas.

O Ferrocarril e a Formación do Mercado Interior

A introdución do ferrocarril, símbolo de progreso e modernización, foi tardía. A primeira liña comunicaba Barcelona e Mataró. A Lei Xeral de Ferrocarrís de 1855 deseñaba un trazado radial dende Madrid ata os puntos extremos da península. Para facilitar a construción de ferrocarrís, o Estado ofreceu vantaxes a investidores privados.

As características do terreo aconsellaron dar maior ancho ás vías españolas, o que ocasionou problemas á hora de unilas cos trazados europeos.

O papel do ferrocarril no desenvolvemento económico é obxecto de controversia entre historiadores: Para uns, permitiu a comunicación interior e favoreceu o transporte de mercadorías. Para outros, os efectos foron inferiores aos que cabía esperar debido á mala política estatal.

Renovación de Estradas, Portos e Telecomunicacións

Ao longo do século XIX produciuse unha importante renovación dos transportes e comunicacións.

• As estradas: A lei de 1855 regulamentou a súa construción e trazado, adquirindo unha disposición radial similar á do ferrocarril. O Estado construíunas de maneira lenta e desigual na primeira metade do século.
• As comunicacións marítimas: Experimentaron unha gran renovación baseada na mellora de portos e perfeccionamento da navegación coa introdución de barcos de vapor.
• Correo, telégrafo e teléfono: Facilitaron os intercambios de información e noticias.

O Sistema Bancario e Financeiro Español

Os bancos e a Bolsa convertéronse nos instrumentos necesarios para a captación do aforro privado e o financiamento de investimentos.

• A Bolsa de Madrid naceu en 1831.
• A Banca quedou organizada pola Lei de 1856. Á cabeza do sistema estaba o Banco de España, ao que en 1875 se lle outorgou a exclusividade da emisión de billetes.
• As Caixas de Aforro, creadas como institución de beneficencia no século XIX, perderon o seu carácter inicial para dedicarse á actividade financeira e ao aforro modesto.