Termos Clave da Primeira República e Restauración Española

Glosario de Conceptos Históricos: I República e Restauración

Cantonalismo

Movemento político español de insurrección que tivo lugar na época da Primeira República Española, en 1873. Pretendía a creación dun Estado federal a partir da conversión das distintas comarcas en estados soberanos ou cantóns. Non se desexaba a implantación do federalismo a través das Cortes ou polo goberno, senón dende abaixo. O goberno da República, desbordado por este movemento, recorreu ao exército para reprimilo.

Manifesto de Sandhurst

Documento de carácter político asinado o 1 de decembro de 1874 na Real Academia de Oficiais de Sandhurst, polo entón príncipe Afonso de Borbón (futuro rei Afonso XII de España). Nel, mostraba a súa disposición para converterse en rei de España, recollendo as ideas do proxecto restaurador: monarquía constitucional e a tradición católica.

Caciquismo

Práctica política característica do sistema electoral da Restauración borbónica, asentada sobre a influencia dos caciques. Estes poderosos locais utilizaban as súas boas relacións co goberno do momento para desenvolver un sistema clientelar que lles permitía controlar os votos dos electores do seu distrito.

Encasillado

De forma pactada, o rei encargaba a formación dun novo goberno ao partido que lle tocaba gobernar. O xefe de gabinete convocaba eleccións co obxectivo de construír unha maioría parlamentaria para gobernar de maneira estable. Dende o Ministerio de Gobernación confeccionábase o encasillado ou listas de deputados que deberían saír elixidos e gañadores en cada distrito. O encasillado entregábase aos gobernadores civís de cada provincia para que impuxesen a lista nos concellos a través dos caciques locais.

Pucheirazo

Substitución masiva dos votos emitidos na urna electoral en beneficio do candidato oficial. Para conseguir que o encasillado imposto saíse gañador, os caciques recorrían á manipulación fraudulenta das eleccións, que incluía:

• Gardar papeletas de votación e engadir ou subtraer da urna electoral á conveniencia do resultado pretendido.
• Coaccionar aos votantes mediante a violencia.
• Comprar votos a cambio de favores (prometendo empregos, solucionando preitos xudiciais, librando aos amigos do servizo militar).
• Cambiar as urnas coas papeletas ou as actas de resultados electorais.

Sistema de Quenda

O turnismo foi instaurado por Cánovas no período da Restauración borbónica a finais do século XIX. Consistía nun pacto de alternancia no goberno dos dous partidos que apoiaban a monarquía, o Conservador e o Liberal. Idearon un sistema de manipulación do proceso electoral mediante fraudes de todo tipo, como a fraude electoral: un sistema corrupto e elitista que apartaba da participación política e o control dos gobernantes á gran maioría do pobo español.

Restauración

Volta dos Borbóns a España na persoa de Afonso XII en 1875, así como ao réxime político dos séculos XIX-XX, no que o sistema entrou en crise. O deseño deste sistema correspondeu a Cánovas, seguindo o modelo bipartidista inglés. Procurouse a fin dos pronunciamentos militares, a prosperidade económica e a estabilidade, o que significaba conxeniar o liberalismo e a monarquía, o catolicismo e a tolerancia.