Teoría do Coñecemento en Kant: Conceptos Fundamentais

Introdución: Conceptos Previos da Filosofía Kantiana

Para comprender a teoría kantiana do coñecemento, é preciso ter en conta que Kant distingue dúas facultades ou fontes de coñecemento:

• A sensibilidade: É pasiva. Limítase a recibir impresións que proveñen dos obxectos (cores, olores, sons, etc.).
• O entendemento: É activo ou espontáneo. Esta actividade consiste en que o entendemento produce espontaneamente certos conceptos sen derivalos da experiencia (por exemplo, o concepto de substancia, de causa, etc.). Estes conceptos chámanse categorías.

A Evolución do Pensamento Kantiano: De Racionalismo a Síntese

Kant, nun principio, foi un filósofo racionalista. Afirmaba que, posto que o entendemento produce espontaneamente eses conceptos sen derivalos da experiencia, o entendemento podería coñecer sen recorrer á experiencia. Pero, posteriormente, e por influxo de Hume, chega á conclusión de que os nosos coñecementos non poden estenderse máis alá da experiencia. É certo que o entendemento posúe conceptos que non proceden da experiencia (nisto teñen razón os racionalistas), pero estes conceptos non poden aplicarse a algo que non estea no ámbito da experiencia.

Existen, pois, para Kant dous elementos necesarios para producir coñecemento: o "a priori" que achega a nosa facultade de coñecer, e o "a posteriori", que provén das impresións dos sentidos. O coñecemento, polo tanto, é a suma de dous elementos: materia (datos da experiencia) e forma (elementos a priori que achega a nosa facultade de coñecer).

O Problema da Metafísica como Ciencia en Kant

O problema do coñecemento en Kant tradúcese nun intento de xustificar ou fundamentar a ciencia; en concreto, a súa máxima preocupación é o destino da Metafísica: se pode converterse nunha ciencia. Para resolver este problema hai que dar os seguintes pasos:

1. En primeiro lugar, temos que saber como é posible a ciencia; é dicir, que condicións se requiren para que un coñecemento sexa científico.
2. A continuación, debemos averiguar se a Metafísica se axusta a esas condicións. En caso afirmativo, poderá adquirir o rango de ciencia. En caso negativo, o mellor será abandonala como ciencia.