A Segunda Revolución Industrial: Innovacións e Impacto

Entre o último terzo do século XIX e o inicio da Gran Guerra en 1914 producíronse unha serie de innovacións técnicas que deron lugar a unha Segunda Revolución Industrial. Este período caracterizouse pola aparición de novas fontes de enerxía e a renovación dos sectores produtivos.

Novas Fontes de Enerxía e Sectores

Fontes de Enerxía Clave

• O petróleo: Co descubrimento da técnica do refinado, os seus derivados puideron ser usados como combustible para os novos motores de gasolina.
• A electricidade: Grazas a diversos inventos do século XIX, como a pila ou as lámpadas incandescentes, foi amplamente usada na iluminación e como enerxía motriz para as máquinas.

Aínda así, o carbón seguiu sendo a principal fonte de enerxía durante gran parte deste período.

Renovación e Aparición de Sectores

Ademais das novas fontes de enerxía, houbo unha profunda transformación nos sectores industriais:

• Siderometalúrxico: Desenvolvemento de novos metais e aliaxes, e un maior uso do ferro e aceiro.
• Transportes: Creación dos motores de explosión, que impulsaron o desenvolvemento de automóbiles e avións.
• Químico: Produción de novos produtos para a agricultura, a industria e o consumo.
• Industria eléctrica, electromecánica e de electrodomésticos: Directamente relacionada coa produción e distribución da electricidade.

Organización do Traballo: Taylorismo e Fordismo

A principios do século XX, e primordialmente en EEUU, introducíronse novas formas de organización do traballo co obxectivo de reducir custos e aumentar a produción en menos tempo. Apareceu un novo modelo baseado en:

• Racionalización da produción.
• Especialización das tarefas.
• Fabricación en serie.
• Traballo en cadea.

Un dos ideólogos clave foi Frederick Winslow Taylor, quen estudou o traballo e reduciu os movementos dos obreiros para optimizar a eficiencia. Outro foi o norteamericano Henry Ford.

O Fordismo e a Produción en Cadea

Ford creou a fabricación en serie en cadeas de montaxe, onde o traballo era dividido entre os obreiros, especializándose cada un nunha tarefa determinada. As partes dos automóbiles eran levadas a eles nunha cinta transportadora para que non se tivesen que desprazar. Este sistema baseábase en dous principios fundamentais:

“A clave do sistema é subdividir as tarefas ata a mínima expresión.”

“...e achegar os compoñentes aos traballadores, en lugar de esperar a que cada traballador se desprace ata o vehículo que fabrica.”

A este modelo denominóuselle fordismo. Aínda que frustraba aos traballadores ao realizar sempre a mesma tarefa repetitiva, Ford compensounos cun aumento significativo dos soldos.

Co seu método de produción, Ford conseguiu aumentar a produción de vehículos e reducir o seu tempo de fabricación notablemente, como se pode confirmar:

“A implantación do traballo en cadea permite que o Ford Modelo T siga adiante nun total de 84 pasos, e o tempo de produción de cada unidade redúcese drasticamente.”

Capital Financeiro e Asociacións Empresariais

A Importancia do Capital Financeiro

Outra característica fundamental da Segunda Revolución Industrial foi a crecente importancia do capital financeiro. Era necesario cada vez máis capital para iniciar novos negocios, o que levou á adopción de novos sistemas de financiamento:

• Creación de novos bancos.
• Organización de empresas en sociedades anónimas, coa compra de accións para recibir a cambio uns dividendos.

Asociacións Empresariais e Monopolios

Tamén se crearon novas formas de asociacións empresariais co obxectivo de abaratar custos e eliminar a competencia. Entre as máis destacadas atopamos:

• Cartel: Acordo entre empresas do mesmo sector para fixar prezos ou cotas de produción.
• Trust: Fusión de varias empresas baixo unha única dirección para controlar un mercado.
• Holding: Unha sociedade financeira que posúe participacións maioritarias en diversas empresas, controlándoas.

Como consecuencia destas prácticas, creáronse grandes imperios económicos que podían dominar o mercado e influír nos prezos, xerando situacións de monopolio ou oligopolio e incumprindo o principio da libre competencia. En EEUU, por exemplo, promulgáronse diversas leis anti-trust para evitar estas asociacións e protexer a competencia.