A Segunda Guerra Fría e o seu Fin (1975-1991)
A Segunda Guerra Fría (1975-1985)
A aparente ofensiva soviética
A Unión Soviética non participou nestas revolucións nin as alentou, pero, na medida en que podían restar aliados ao seu adversario, apoiounas ou converteu en aliados aos gobernos xurdidos delas.
Precisamente foron os problemas dun destes gobernos, o de Afganistán, os que impulsaron aos soviéticos a levar a cabo unha invasión militar directa neste país. A URSS non puido pacificar o país nin acabar cos grupos guerrilleiros, que finalmente lograron controlar Afganistán tras a retirada das tropas soviéticas. Esta intervención non tiña como obxectivo ampliar o poder soviético, senón impedir o expansionismo islámico triunfante no veciño Irán. Este propósito non puido cumprirse, xa que os talibán triunfaron e gobernaron en Afganistán ata o ano 2001.
A resposta estadounidense
Ronald Reagan comprometeuse a combater con toda enerxía o "imperio do mal", identificado coa URSS e os seus aliados. EE. UU. pretendía reafirmar o seu liderado mundial fronte a todo réxime que atentase contra os seus intereses, e superar o trauma de Vietnam e os anos setenta. EE. UU. financiou e armou todo tipo de contraguerrillas opostas ás tradicionais guerrillas de esquerdas. Realizáronse despregamentos de novos mísiles e experimentos con armas masivas como a bomba de neutróns. EE. UU., para reafirmar o orgullo nacional, levou a cabo varias operacións militares lóstrego contra pequenos países. Pero quizá a baza mestra de Reagan foi lanzar a Guerra das Galaxias, nome popular dun costosísimo sistema defensivo para protexerse dos mísiles soviéticos.
O final da Guerra Fría
Foi a consecuencia da crise vivida polo bloque comunista liderado pola URSS e a súa posterior desaparición (1985-1991). A chegada do reformista Mijail Gorbachov ao poder na URSS en 1985 supuxo que o desarmamento pasase a ser unha prioridade vital para a Unión Soviética. Isto era lóxico pois o país atopábase estancado e atrasado tecnoloxicamente, a economía planificada non daba máis de si e o reto da Guerra das Galaxias de Reagan non podía ser asumido. Procedía, pois, un entendemento con EE. UU. para chegar ao desarmamento e poder centrarse a URSS en arranxar os seus problemas internos. Así, asinouse con EE. UU. en Washington un acordo en 1987 para eliminar os mísiles de alcance intermedio do arsenal de ambos os países, o que sinalaba o final da carreira de armamentos. Despois seguiu a retirada da URSS de Afganistán e de boa parte das tropas soviéticas que se atopaban no leste de Europa. Isto impulsou as revolucións democráticas en Europa oriental (caída do Muro de Berlín, reunificación alemá) e despois na propia URSS entre 1989 e 1991.
A desaparición da Unión Soviética en 1991 supón que o bloque comunista deixara de existir e que a Guerra Fría rematara.