O Réxime Feudal e a Sociedade Estamental na Península Ibérica
O Réxime Feudal e a Sociedade Estamental
A Feudalización da Sociedade Cristiá Peninsular
A feudalización da sociedade cristiá peninsular é un proceso que comezou nos séculos IX e X e que triunfou plenamente nos séculos XI e XII.
Os territorios cristiáns peninsulares encontrábanse nunha situación que, se ben non era compatible co modelo de feudalismo clásico de tipo francés, reunía suficientes características para permitir afirmar que se encontraban en diferentes estadios de feudalización. Sen embargo, nas zonas fronteirizas, a inseguridade do territorio favoreceu o asentamento de poboación libre, atraída polos privilexios que os monarcas concedían para repoboar estas terras.
A pesar da variedade de situacións, o proceso de feudalización presentou trazos comúns en todos os territorios:
Erosión do Poder Monárquico
O rei non dispuña de poder suficiente para dar seguridade e xustiza a todos os habitantes dos seus dominios. Isto produciuse como consecuencia das sucesivas concesións económicas e xurídicas que os reis lles concedían aos nobres a cambio dos seus servizos.
Fortalecemento da Nobreza
A nobreza (laica e relixiosa) foi consolidando as concesións reais e logrou convertelas en hereditarias. A nobreza pasou a ser a representación do Estado nos dominios que controlaba. Inexistía un poder centralizado do Estado baseado nun exército propio e nun código legal público e único.
O Sistema Feudo-Vasalático
Segundo este modelo, o rei ou un nobre (o señor) concedíalle a outro nobre, normalmente de menor rango (o vasalo), medios económicos para que subsistise. Estes medios plasmábanse no feudo (cesión de terras, rendas ou cargos públicos) e o que se denomina o "beneficium". Tratábase dun pacto entre homes libres, case sempre nobres. O feudo, co tempo, pasou a denominarse señorío, aínda que se distinguiu entre señorío territorial (cando o señor era propietario da terra) e señorío xurisdicional (o señor exercía a xustiza, cobraba impostos, etc.).
A cambio desta cesión, o vasalo prestaba, mediante a cerimonia da homenaxe, xuramento de fidelidade ao seu señor e comprometíase a prestarlle axuda, especialmente militar.
Ocorría tamén que algúns campesiños libres e propietarios de pequenas parcelas buscaban a protección dalgún nobre para facer fronte á inseguridade existente. A cambio desa protección debían entregarlle a súa terra ao señor e quedarían como usufrutuarios desta mediante o pago dunha renda. Esta situación denominábase encomenda.