A Revolución Industrial en España: Atraso e Lenta Industrialización
Atraso e Desenvolvemento Económico en España
En Inglaterra produciuse un elevado crecemento económico baseado na renovación da agricultura e na extensión de novos sistemas de produción. O conxunto destas transformacións coñécese como Revolución Industrial.
En España, o inicio da industrialización foi moi tardío, por iso os seus progresos foron inferiores aos dos países máis avanzados. Deste xeito, algúns estudosos como Nadal falan dun fracaso de dita revolución, e outros como Tortella dunha revolución lenta e de menor repercusión.
O proceso industrial español presenta unhas características particulares:
- Predominio das actividades relacionadas co sector primario: agricultura e pesca.
- Protección arancelaria: para defender os produtos propios da competencia internacional.
- Dependencia do exterior no referente a equipamento e innovacións técnicas.
- Forte desequilibrio territorial e rexional, con zonas de atraso e focos desenvolvidos.
Desenvolvemento Capitalista na España Liberal
Segundo os principios do liberalismo económico, as actividades económicas debían estar exclusivamente en mans dos particulares. A liberdade económica debía basearse no libre xogo da oferta e a demanda. A man de obra considerábase unha mercadoría suxeita ás leis do mercado, de modo que os contratos de traballo debían ser un acordo libre entre patrón e obreiro. O capital considerábase factor clave da produción e o desenvolvemento; o propietario debía empregalo para obter beneficios continuos.
Non obstante, estes principios tiveron unha lenta e incompleta aplicación no desenvolvemento económico da España liberal.
Bases Xurídicas da Economía Liberal
A lexislación económica do Antigo Réxime foi modificada con novas leis destinadas a facilitar a liberdade económica e o desenvolvemento capitalista. A lentitude do cambio lexislativo reflicte a débil forza da industria. A liberdade do mercado foi aceptada para o mercado interior; no mercado exterior, coexistían o librecambismo e o proteccionismo. Para Tamames, o desenvolvemento económico español foi posible grazas aos aranceis, mentres que Tortella entendía que esta protección atrasou o crecemento.