Reformismo Dinástico en España: Afonso XIII e a crise de 1909
Reformismo Dinástico en España (1902-1909)
A etapa de Afonso XIII
Coa chegada ao trono de Afonso XIII en 1902, comezou a segunda etapa do sistema de Restauración. A morte de Cánovas del Castillo e Sagasta deixou aos partidos dinásticos sen líderes indiscutibles, provocando múltiples discusións internas.
O fracaso do goberno conservador
Tras o desastre do 98, os conservadores, liderados por Silvela (con apoio de María Cristina), accederon ao poder. A subida de impostos para solucionar o endebedamento provocou un boicot en Cataluña, levando ao fracaso do goberno.
As reformas de Maura
Un goberno liberal foi sucedido por outro conservador, liderado por Antonio Maura. Maura, que defendía a revolución desde o poder, impulsou medidas como:
- Lei Electoral de 1907 (dificultaba o fraude electoral)
- Concesión de autonomía aos concellos
As reformas de Canalejas
Os liberais, encabezados por José Canalejas, propuxeron a separación da Igrexa e do Estado e aprobaron a Lei del Candado, que prohibía temporalmente a implantación de novas ordes relixiosas en España. O seu goberno tamén reformou o sistema impositivo e a Lei de Recrutamento (enrolamento obrigatorio en tempos de guerra, suprimindose a redención en metálico).
A cuestión marroquí
Desde 1900, España mostrou un gran interese por Marrocos debido ao auxe do colonialismo e á necesidade de recuperar o prestixio perdido tras o desastre do 98. A Conferencia de Alxeciras (1906) estableceu un protectorado franco-español, correspondéndolle a España a zona norte (o Rif).
A rebelión no Rif e a Semana Trágica
A resistencia das cabilas marroquíns, con vitorias como a do Barranco del Lobo (1909), levou á mobilización de reservistas en España. A impopularidade da guerra, agravada pola desigualdade social (os ricos podían evitar o servizo militar), provocou graves disturbios en Barcelona. As tensións acumuladas culminaron na Semana Trágica, con actos violentos como a queima de máis de 80 centros relixiosos.
A represión e as súas consecuencias
Declarouse o estado de guerra en Barcelona. Houbo numerosos mortos e feridos, e celebráronse 216 consellos de guerra con 17 condenas a morte (5 executadas). Entre os executados estaba un coñecido pedagogo anarquista, utilizado como exemplo. A dura represión provocou protestas dentro e fóra de España, e unha campaña contra Maura, que levou á súa substitución por Afonso XIII.