O Reformismo Borbónico e a Ilustración en España (Século XVIII)
Os Decretos de Nova Planta
Os Borbóns asumiron a tarefa de unificar e reorganizar os diferentes reinos peninsulares. Iso significou a perda da soberanía, esencialmente, dos territorios da Coroa de Aragón, que pasou a ser integrada nun modelo de uniformización e centralista. Filipe V, mediante os Decretos de Nova Planta, aboliu as institucións políticas e as leis propias dos territorios da Coroa de Aragón e impuxo as leis e a organización político-administrativa de Castela. Así, coa excepción de Navarra e do País Vasco, todo o territorio foi uniforme.
A Nova Planta aboliu as Cortes da Coroa de Aragón, integrándoas nas de Castela, que de feito se converteron nas Cortes de España. As Cortes só se reunían a petición do rei e para xurar ao herdeiro. Igualmente, o Consello de Aragón foi abolido e o Consello de Castela constituíuse como órgano esencial do goberno do país, e actuaba como o Tribunal Supremo de Xustiza.
Como influíron as ideas ilustradas en España?
A corrente ideolóxica que dominaba Europa no século XVIII era a Ilustración. Os seus seguidores, os ilustrados, someteron nos seus escritos á sociedade e ao ser humano a unha análise científica que prescindía das tradicións e das ideas preconcibidas. Os individuos son, para os ilustrados, seres sociais que, rexidos pola razón, teñen como fin a procura da felicidade, a cal se basea no benestar e mídese pola cantidade de riqueza que posúen.
Defendían que a sociedade ía entrar nun progreso indefinido apoiado pola educación e a actividade económica. Opuxéronse ao dominio da Igrexa e ao Antigo Réxime (absolutismo).
O Reformismo Borbónico: O Reinado de Carlos III
Carlos III accedeu ao trono español ao morrer o seu irmán Fernando VI sen descendencia directa. O monarca xa reinara en Nápoles, onde entrara en contacto coas ideas ilustradas. Carlos III contou cunha serie de colaboradores que foron os responsables dos esforzos reformistas que o auxiliaron.
Entre eles destacaban Campomanes, o conde de Floridablanca, o conde de Aranda e Jovellanos. Estes estudaron e propuxeron unha serie de medidas coa pretensión de modernizar e racionalizar o Estado. Esta nova forma de goberno trouxo consigo unha serie de revoltas e diversas cuestións, tanto económicas como políticas. Nestas revoltas destaca o Motín de Esquilache.
Motín de Esquilache (1766)
Foi un levantamento popular en Madrid contra as medidas tomadas polo ministro Esquilache: limpeza urbana, iluminación, prohibición de xogos de azar e uso de armas. Ante a extensión da revolta, Carlos III destituíu a Esquilache, freou algunhas das reformas e baixou o prezo dos produtos de primeira necesidade.
Obra Reformista de Carlos III
As obras impulsadas polo monarca e os seus ministros tiñan por obxectivo catro eixes básicos:
- Abolir os privilexios propios da sociedade do Antigo Réxime.
- Fundación de academias, universidades e escolas educativas.
- Defensa do poder do Estado fronte á Igrexa (Regalismo).
- A cuestión económica, que incluía:
- Limitar os privilexios da Mesta.
- Liberar o proceso de fabricación apoiando a actividade industrial.
- Estabilizar e moderar a política impositiva.
- Establecer liberdade no comercio colonial.