Poboación, Economía e Sociedade na España Isabelina

A poboación

Tivo un crecemento moderado debido ao mantemento dunha alta mortalidade, pasando de 10,5 a 18,6 millóns de habitantes. A distribución da poboación caracterizouse polo contraste entre a periferia peninsular, moi poboada, e o centro, escasamente habitado. A maioría da poboación seguiu vivindo no campo, aínda que as cidades industriais creceron debido ao éxodo rural.

A agricultura

Experimentou algunhas transformacións, como as seguintes:

• Abolición dos señoríos: durante as Cortes de Cádiz.
• A desamortización: consistiu na venda de bens vinculados a institucións como o clero ou os municipios, que ata a data non podían ser vendidos. O Estado confiscou e vendeu os bens do clero (1836) e obrigou aos concellos a vender as súas terras (1855). O sistema de venda por poxa beneficiou aos grupos adiñeirados (nobreza e burguesía) e prexudicou aos pequenos propietarios, aos arrendatarios e aos xornaleiros.
• As melloras agrarias: foron limitadas e consistiron no aumento da superficie cultivada e na lenta introdución dalgúns adiantos como fertilizantes e maquinaria.

A primeira Revolución Industrial

En España iniciouse tardiamente, cara a 1830, polo que o país quedou atrasado respecto a outras potencias. As causas do atraso foron a inestabilidade política, o insuficiente crecemento demográfico, o investimento de moitos capitais na compra da terra desamortizada, as deficiencias do transporte, o atraso tecnolóxico e a escaseza dunha burguesía emprendedora.

Principais sectores e desenvolvemento

Os principais sectores industriais foron:

• O téxtil: que se concentrou en Cataluña.
• O siderúrxico: que acabou concentrándose no País Vasco debido á existencia de minas de ferro.

As actividades do sector terciario progresaron. Os transportes melloraron coa construción de estradas e de ferrocarrís, que en 1848 inauguraron a primeira liña entre Barcelona e Mataró. O comercio interior estivo limitado pola escasa capacidade de compra da poboación, mentres o comercio exterior acusou a perda do mercado americano. As finanzas e o capitalismo víronse impulsados coa aparición de bancos, tanto públicos coma privados, e coa creación das Bolsas de Madrid (1831) e Barcelona (1851).