Movemento Obreiro: Orixes, Loitas e Ideoloxías Clave

Movemento Obreiro: Orixes e Evolución

Dos Artesáns ao Proletariado

Dende mediados do século XVIII, as condicións de traballo foron cambiando. Ao implantarse a liberdade de produción, permitiuse a creación de novas manufacturas á marxe de toda regulamentación gremial.

Os traballadores destas novas manufacturas eran campesiños que emigraban ás cidades para conseguir traballo. Transformáronse en proletarios que necesitaban emprego e eran contratados polo propietario do taller ou da fábrica a cambio dun salario.

Primeiros Conflitos e o Ludismo

Comezaron a xurdir asociacións de traballadores, formadas sobre todo por oficiais artesáns en vías de proletarización. Primeiro organizáronse os traballadores dun mesmo oficio e a nivel local.

Posteriormente, foron uníndose localidades diversas de distintos oficios. Ante a formación de sociedades obreiras, a intervención gobernamental adquiriu un carácter represivo. As asociacións acabáronse prohibindo tanto en Francia coa Lei Le Chapelier coma en Inglaterra coas Combination Acts.

En paralelo, desenvolvíanse movementos radicais que propugnaban reformas democráticas e reclamaban dereitos e liberdades. Preto de Nottingham, o exército reprimiu en 1811 con violencia unha manifestación de traballadores.

Os luditas consideraban que as máquinas agredían os intereses dos traballadores porque provocaban o paro e a diminución dos salarios.

O ludismo estendeuse ás rexións industrializadas de Inglaterra e no continente europeo.

O Socialismo Utópico

Recibe este nome despectivamente de Blanqui e logo popularizárono Marx e Engels para diferencialo do marxismo ou socialismo científico.

Conxunto de ideas diferentes que teñen como nexo en común a crítica do capitalismo e a inxustiza social que provoca. Cren que esta inxustiza é froito da ignorancia e do egoísmo e propoñen sociedades ideais onde se buscaría a igualdade e a felicidade. Xorden 3 proxectos moi dispares de sociedades ideais:

• Socialismo utópico conspirativo: Pretende asumir o poder a partir dunha revolución ou golpe de estado na busca da igualdade. Exemplos: Babeuf, Blanqui (Manifesto dos plebeios, Conxura dos iguais).
• Socialismo utópico tecnocrático: Unha sociedade igualitaria dirixida polos máis preparados, o goberno dos intelectuais. Exemplos: Saint-Simon, seguidores como Eiffel, Lesseps.
• Socialismo utópico reaccionario: Non porque o seu pensamento fose antirrevolucionario, senón porque propuñan sociedades ideais baseadas nunha idílica situación preindustrial. Exemplos: Fourier, Cabet.

A Forxa do Sindicalismo

O primeiro tipo de organización obreira foron as Sociedades de Socorro Mutuo. Actuaban como sociedades de resistencia e estaban formadas por antigos artesáns. Axudaban aos traballadores no caso de enfermidade ou paro e organizaron as primeiras folgas grazas ao cobro de cotas, que permitían crear caixas de resistencia e que, posteriormente, foron prohibidas.

Axiña presentouse a necesidade de coordinar todos os sindicatos dun país. Houbo diversos intentos, entre os cales salienta en Inglaterra a creación da Asociación Nacional para a Protección do Traballo.

O fracaso da acción política acabou coa Asociación e abriu un período de discusións que levou á formación da Great Trade Union, onde se agrupou a maioría de sindicatos, impulsou accións reivindicativas e alentou a creación de cooperativas de produción.

O Cartismo: Reivindicación Política

Primeiro intento de reivindicación política.

Xorde a chamada Carta do Pobo, que elevou á Cámara dos Comúns peticións tanto laborais como políticas. Os obxectivos do movemento cartista eran:

• O sufraxio universal masculino.
• Un salario para os deputados que lles posibilitase aos traballadores o exercicio da política.
• A reunión anual do lexislativo.

Non triunfaron, pero conseguiron unha redución da xornada laboral e prohibiuse o traballo a menores de 10 anos.

Marxismo e Anarquismo: Dúas Correntes

Marxismo (Marx, Engels)

• Concepto de historia: Baseada na loita de clases (interpretación materialista).
• Revolución: Levada a cabo polo proletariado.
• Política: Aceptan a vida política, o xogo parlamentario e a creación de partidos políticos.
• Estado: Defenden a ditadura do proletariado, a abolición da propiedade privada e unha sociedade comunista.
• Influencia: Países industrializados do norte e centro de Europa (Francia, Alemaña, etc.).
• Evolución posterior: Partidos socialdemócratas (marxistas revisionistas: Bernstein; marxistas ortodoxos: Kautsky; marxistas revolucionarios: Lenin, Rosa Luxemburgo, futuros partidos comunistas).

Anarquismo (Bakunin, Kropotkin, Malatesta)

• Concepto de historia: Baseada no home concreto capaz de vencer as forzas da historia (individualista).
• Revolución: Accións individuais e illadas, con protagonistas como os campesiños.
• Política: Abominan da política, non forman partidos senón sindicatos, o que lles restará influencia.
• Estado: Defenden a destrución do Estado. Son socialistas antiautoritarios. Propoñen unha sociedade baseada na federación de comunas.
• Influencia: Países mediterráneos e/ou con abundante campesiñado (España, Italia, Rusia).
• Evolución posterior: Anarcocomunistas (revolucionarios, atentados terroristas/magnicidios); Anarcosindicalistas (sindicalismo revolucionario).