Movemento Obreiro e Conflitividade Agraria en España (Séculos XIX-XX)
O Movemento Obreiro en España (Século XX)
O Anarquismo: CNT e FAI
- A CNT (Confederación Nacional do Traballo) chegou a ser a principal asociación sindical nas décadas iniciais do século XX. A partir de 1923 os sindicatos cenetistas foron clausurados. En plena clandestinidade, os máis radicais fundaron en 1927 a Federación Anarquista Ibérica (FAI).
- Os máis extremistas defenderon o emprego da propaganda a través da acción: atentados contra intereses e personalidades da clase dominante para conseguir o derrubamento da orde establecida.
As Organizacións Socialistas Marxistas
No nacemento destas organizacións destacou o tipógrafo ferrolán Pablo Iglesias.
- O Partido Socialista Obreiro Español (PSOE) foi fundado clandestinamente en 1879. Contaba cun periódico, El Socialista (1886). Tras a publicación da Lei de Asociacións de 1887, celebrou o seu primeiro congreso en 1888.
- A Unión Xeral de Traballadores (UXT) foi constituída como federación de sindicatos socialistas en 1888.
Unha das particularidades de ambas as organizacións foi a interdependencia entre partido e sindicato, así como a dobre militancia dos afiliados e executivos.
A partir de 1890, o PSOE presentou candidatos ás eleccións municipais e xerais. A alianza electoral de 1909 cos republicanos permitiulles a elección de Pablo Iglesias como primeiro deputado obreiro.
A raíz do triunfo da Revolución Soviética de 1917 e da fundación por Lenin da Terceira Internacional Comunista en 1919, produciuse un debate sobre seguir ou non o modelo soviético. Este debate provocou en España a escisión en 1921 e a fundación do Partido Comunista de España (PCE).
A Conflitividade Agraria
As Sublevacións Andaluzas
A desamortización dos bens da Igrexa e dos concellos consolidou a existencia de latifundios en mans de nobres e absentistas, e prexudicou enormemente os campesiños pobres e os xornaleiros. O obxectivo das protestas era mellorar os salarios e conseguir que se fixesen reparticións de terras entre eles.
O Agrarismo Galego
- 1907: Dúas organizacións destacadas: Unión Campesiña e Solidariedade Galega. Mediante a celebración de mitins, asembleas e accións violentas, aumentou a concienciación do campesiñado. A loita centrouse contra o caciquismo e a supresión do foro mediante redencións.
- 1910: Fundouse Acción Galega. O máximo líder foi Basilio Álvarez. O seu programa incluía:
- Redención de foros.
- Eliminación do caciquismo.
- Potenciación das vías de comunicación interior e exterior.
- Fomento de industrias de salgadura de peixe, vinícolas e pecuarias.