Introdución á Filosofía: Conceptos Clave e Orixes

O Mito: Función e Características

• O mito cumpre unha función explicativa e exemplificadora.
• Nas narracións míticas interveñen a imaxinación e as crenzas.
• O mito tenta propiciar a acción sobrehumana dos deuses e estimular as dotes creativas e espirituais da imaxinación do ser humano.
• É un conxunto de narracións de transmisión oral e algunhas de tradición escrita, rexistradas na Teogonía de Hesíodo e na Ilíada e a Odisea de Homero.

O Logos: Razón e Coñecemento

• O Logos é o coñecemento que se adquire a través da razón e non a partir de crenzas ou mitos.
• Con el aparecen os primeiros pensadores.

Diferenzas entre Mito e Logos

O cadro seguinte resume as principais distincións:

• Explicación do fenómeno:
  • Mito: Deuses e destino, imaxinación e tradición.
  • Logos: Natureza e necesidade, razón e crítica.
• Visión do mundo:
  • Mito: Caótico e caprichoso.
  • Logos: Ordenado por leis estables.
• Autoridade:
  • Mito: Obediencia cega.
  • Logos: Busca constante.
• Método:
  • Mito: Ritos e oracións.
  • Logos: Diálogo, análise dos fenómenos e síntese de regras.

Orixe Histórica da Filosofía

• A filosofía occidental aparece ligada á civilización grega co seu pensador Tales de Mileto.
• A filosofía oriental co seu primeiro pensador Confucio, quen fundou a escola de letrados.

Causas da Aparición da Filosofía

• A evolución desde un pensamento mítico a un pensamento racional.
• Importantes elementos derivados do contexto sociocultural, político e económico da época.

Orixe Psicolóxica da Filosofía

• Encóntrase na capacidade innata de asombrarnos fronte ao descoñecido.
• Tanto Platón na súa obra Teeteto como Aristóteles na súa obra Metafísica resaltan a importancia do asombro.
• Baséase nunha fecunda actividade mental e nun desexo innato do ser humano que o leva a cuestionar todo o existente dunha maneira respectuosa pero crítica.

O Saber Filosófico: Un Saber de Segundo Grao

O saber filosófico é un saber de segundo grao que presupón un determinado grao de desenvolvemento da vida política, socioeconómica e cultural; ademais, presupón outros saberes previos de "primeiro grao" como son os saberes técnicos, políticos, matemáticos e físicos.

Características do Saber Filosófico

• Reflexivo
• Aberto
• Racional
• Global, integrador e unitario
• Radical
• Práctico
• Sistemático
• Crítico

Tipos de Saber

• Saber Vulgar ou Sentido Común: Ensínanos como se presentan as cousas. Todo ser humano dispón dun sentido común e serve de base para outros saberes máis rigorosos.
• Saber Científico: É un saber de solucións; divide a realidade en partes; emprega un método práctico-experimental; parte da información para alcanzar o coñecemento.
• Saber Filosófico: É un saber de problemas; estuda a realidade na súa totalidade; usa un método técnico-crítico; parte dun certo grao de coñecemento para alcanzar a sabedoría.

Función da Filosofía

• É unha "Escola de liberdade" que elabora instrumentos intelectuais para analizar e comprender conceptos fundamentais.
• Responde á necesidade que teñen os cidadáns dun certo número de nocións filosóficas e morais mínimas.
• É unha "Escola de solidariedade humana" e unha forma de tratar os problemas universais.
• Permite a cada un aprender a pensar por si mesmo.
• Contribúe á paz, forma espíritos libres e reflexivos, e axuda de maneira importante á formación dos cidadáns.

Filosofía e Necesidades Humanas

O ser humano ten dous tipos de necesidades: primarias e secundarias. Pero a filosofía responde a outro tipo de necesidades: a necesidade de comprender, expresar e analizar criticamente os problemas.

Filosofía e Cidadanía

A filosofía trata de educar os cidadáns. Os primeiros pensadores intentaban axudar aos cidadáns a falar ben para así entrar no ámbito da política.

• Platón e Aristóteles son os primeiros en poñer en relación a ética coa política.
• Maquiavelo considera que a política está por riba da ética.
• Kant elabora unha nova fundamentación rigorosa das relacións entre a ética e a política baseada na liberdade e na autonomía.

Ramas da Filosofía

Metafísica:

Estuda a realidade e as propiedades de todo o que é ou existe.

Lóxica:

Ocúpase dos razoamentos expresados lingüisticamente e estuda a súa estrutura, a súa forma e a súa corrección para chegar á certeza da súa validez.

Epistemoloxía:

Reflexiona sobre as orixes, a validez e os límites do coñecemento.

Antropoloxía:

Analiza aos seres humanos desde distintas perspectivas como a biolóxica, a social, a humanística ou a cultural.

Ética:

Estuda os códigos morais e analiza as normas, a súa fundamentación, validez e universalidade.

Estética:

Analiza a natureza da beleza e das creacións artísticas.

Política:

Ocúpase dos aspectos comunitarios do ser humano, como son a súa orixe social e as formas de goberno.