Ilustración: Factores e Características da Razón

Factores Políticos e Sociais da Ilustración

A Ilustración representa un factor máis no proceso de loita contra o Antigo Réxime. No século XVIII prodúcese unha modificación do mapa político europeo. Iníciase coa decadencia de España. Os conflitos entre os estados, como consecuencia do auxe do Absolutismo, foron constantes. Con todo, o feito máis salientable foi a Revolución Francesa. A estrutura social segue mantendo os estamentos tradicionais, pero axiña terá que contar coa burguesía, que experimenta un gran auxe económico. Mentres, no resto de Europa predomina o Absolutismo.

O tema da sociedade é abordado segundo a perspectiva do home racional e libre que, a través do contrato social, constitúe unha sociedade que ten que estar ao servizo dos individuos. A teoría da soberanía popular, baseada no contrato social, fai que se vaia consolidando o liberalismo.

Factores Culturais da Ilustración

Os éxitos obtidos grazas ao desenvolvemento da ciencia fan crer que, a través do coñecemento, se poden resolver todos os problemas humanos, considerados froito da ignorancia e superstición. De aquí, o gran interese por divulgar os coñecementos científicos mediante publicacións.

Respecto ás ideas relixiosas, o século XVIII caracterízase por unha crítica racional das relixións. O deísmo supón unha crítica moi forte á relixión revelada. As ideas de progreso, civilización, humanidade, natureza e razón son os valores da Ilustración.

O estudo da natureza ocupa un lugar destacado. A concepción da natureza que predomina na Ilustración é a proporcionada por Newton, que exerceu unha influencia decisiva no século. A física de Newton é un modelo de actividade racional. A fe no progreso do xénero humano é outra das ideas centrais do pensamento ilustrado. Os ilustrados pensan que a sociedade pode ser cambiada e mellorada indefinidamente de acordo cos principios da razón.

Características da Razón Ilustrada

En primeiro lugar, a razón ilustrada é crítica. Esta crítica diríxese:

• Contra os prexuízos que a cegan e paralizan.
• Contra a tradición, entendida como aquilo que nos oprime e que se soporta sen outro motivo que ser pasado.
• Contra a autoridade non recoñecida como tal pola razón.

En segundo lugar, ten carácter analítico: fronte a unha razón preñada de contido que pretende coñecer desde si mesma dun modo dedutivo e a priori, a razón ilustrada enténdese:

• Como capacidade de adquirir o coñecemento en conexión esencial coa experiencia.
• Como capacidade para analizar o empírico para comprender leis xerais.