A Guerra Civil Española: Sublevación, Bandos e Axuda Internacional

A Guerra Civil: Sublevación, Bandos en Conflito e a súa Dimensión Internacional

Dacordo coa conspiración militar dirixida por Mola, os militares golpistas foron concretando as accións a levar a cabo mediante unha insurrección en África que se estendería á Península. O 17 de xullo de 1936 produciuse unha sublevación en Melilla e as tropas da Lexión dominaron a situación en Marrocos. Franco decretou o estado de guerra en Canarias e Marrocos e, tras facerse cargo das tropas africanas, xurdiron na Península outros levantamentos que triunfaron en varias cidades do centro e oeste peninsular, pero fracasaron en Barcelona, Madrid, Valencia e Oviedo, principais núcleos industriais.

Razós da Sublevación e da República

As razóns esgrimidas polos sublevados foron que se trataba dun Alzamento Nacional de apoio espontáneo, popular e civicomilitar para defender a relixión, a unidade da patria e a propiedade privada, que consideraban ameazadas polos extremismos de esquerdas. Para o Goberno da República, pola contra, era unha rebelión contra a orde legal e as reformas levadas a cabo pola Fronte Popular en 1936.

Formación dos Bandos en Conflito

Formáronse dous bandos:

• Bando Republicano: Incluía a maioría dos xenerais do exército de terra, mariñería, aviación, Garda de Asalto, masas urbanas das cidades industriais, xornaleiros do sur e pequena burguesía urbana.
• Bando Sublevado: Foi apoiado por oficiais intermedios do exército de Terra, Garda Civil, masas católicas e conservadoras (CEDA, carlistas, monárquicos e falanxistas), e polos pequenos e medianos propietarios. Contaron co apoio da Igrexa, que o considerou unha cruzada contra o comunismo.

Foi unha guerra ideolóxica que implicou a toda a poboación e que representaba a loita de clases, aínda que utilizou formas arcaicas de combate. No bando republicano combateron as milicias populares, que carecían de disciplina e organización.

Axuda Internacional Dispar

Ambos bandos pediron axuda internacional, pero as axudas proporcionadas foron moi dispares:

• O Goberno da República pediu axuda a Francia.
• O bando de Franco e Mola solicitou apoio a Mussolini e Hitler.

As potencias democráticas europeas constituíron un Comité de Non Intervención, prohibindo o envío de armas e homes a ambos bandos por temor a que unha implicación puidese prexudicar a difícil situación en Europa. Os Estados Unidos, a pesar de non intervir oficialmente, non impediron o envío de armas nin de voluntarios.

Axuda ao Bando Sublevado

O bando sublevado recibiu axuda de:

• Alemaña: En forma de barcos e avións para trasladar as tropas desde África. A Lexión Cóndor bombardeou numerosas poboacións, entre as que destacaron Guernica, Madrid e Barcelona.
• Italia: Enviou material bélico e os Camisas Negras.
• Portugal: Enviou armas e os Viriatos.

Axuda á República

Tras a adhesión ao Comité de Non Intervención por parte de Francia e Gran Bretaña, as únicas axudas que recibiron os republicanos procederon de:

• México: O presidente Cárdenas enviou armas e recibiu exiliados, pero foi unha axuda máis simbólica que efectiva.
• URSS: Enviou asesores militares e vendeu armas pagadas co ouro do Banco de España.
• Brigadas Internacionais: Agrupacións de voluntarios estranxeiros de diversas ideoloxías, estimulados pola Internacional Comunista e sectores profesionais (intelectuais, xornalistas, obreiros...). Non se sabe con exactitude o número, que oscilou entre 40.000 e 60.000, pero uns 18.000 interviñeron ao mesmo tempo. Tiveron un destacado papel na defensa de Madrid e retiráronse en outubro de 1938 por presión internacional.