Guerra Civil Española: Orixes, Alzamento e Consecuencias

A Guerra Civil Española: Orixes e Impacto

Entre o 18 de xullo de 1936 e o 1 de abril de 1939 tivo lugar a Guerra Civil Española, cunha fonda pegada cultural, política e humana que chega ata os nosos días. Neste conflito reflíctense moitas das tensións sufridas pola sociedade española durante a etapa da II República (1931-1936). Foi un conflito cun profundo peso social e ideolóxico que afectou a toda a sociedade e trouxo importantes consecuencias nas décadas posteriores.

O Alzamento Militar: Xullo de 1936

A sublevación militar contra a República iniciouse en Melilla o 17 de xullo e rapidamente estendeuse ao resto das tropas do Protectorado español en Marrocos. Franco trasladouse desde Canarias para poñerse ao mando das tropas do exército español, o Terzo da Lexión. O día 18, Franco autoproclamouse xefe das tropas de África, decretou o estado de guerra en Marrocos e Canarias e dirixiuse aos españois xustificando o alzamento militar.

Extensión da Sublevación: Éxitos e Fracasos

Entre os días 18 e 20 de xullo, o alzamento militar estendeuse ao resto do territorio español con resultados diversos:

• En Andalucía, o xeneral Queipo de Llano fíxose co poder en Sevilla.
• O xeneral Mola ocupou Navarra, co apoio do Requeté carlista.
• En Zaragoza, o xeneral Cabanellas logrou dominar a rexión.
• A rebelión militar fíxose co poder en Castela e León e en Galiza.

Pola contra, en Valencia, Madrid e Barcelona abortouse a sublevación militar, xa que o exército, a Garda Civil e as forzas de orde pública foron fieis á República:

• En Barcelona, o xeneral sublevado Goded foi detido.
• En Madrid, os rebeldes fixéronse fortes no Cuartel da Montaña, que foi asaltado por obreiros armados.
• En Valencia, o goberno republicano dominaba a situación, co porto clave de Cartaxena.

Así, a sublevación fracasou na maioría das grandes cidades do norte, do centro e do leste do Estado, e triunfou no noroeste, centro, parte de Estremadura e suroeste de Andalucía, Canarias e Baleares.

A Sublevación en Galiza

En Galiza, a sublevación militar iniciouse o día 20. Tras enfrontamentos coas forzas leais na Coruña, Ferrol e Vigo, os sublevados fixéronse co control do territorio.

A Resposta Inicial do Goberno Republicano

As forzas políticas, económicas e sociais tiveron que posicionarse a favor dun dos bandos do conflito desde o inicio da guerra. A indecisión do Goberno da República nos momentos iniciais favoreceu a actuación dos sublevados. O presidente do Goberno, Casares Quiroga, decretou o cesamento dos sublevados e a disolución dos corpos militares que os apoiasen. Estas medidas afectaron negativamente aos republicanos porque moitos soldados abandonaron os cuarteis e a República quedou cun exército reducido. As forzas sociais de esquerda pedían armas, pero Casares Quiroga non quixo entregalas e dimitiu.

O día 19, Azaña formou un gabinete presidido por Diego Martínez Barrio, que fracasou no seu intento de negociación cos militares rebeldes e tamén dimitiu. Azaña nomeou ese mesmo día 19 a José Giral presidente do Goberno. Resolto a afrontar a sublevación, Giral decidiu entregar armas ás organizacións proletarias, aínda co perigo de que estas impuxesen a revolución.

As Forzas Leais á República e os seus Desafíos

A favor da República estaban a metade do exército, gran parte da mariña e da aviación, e forzas de seguridade como a Garda de Asalto e a Garda Civil. Pero a realidade era enganosa, porque as tropas de terra mellor preparadas para o combate eran as do Protectorado. Os medios aéreos e navais republicanos foron superados polos italianos e alemáns, moito máis modernos.

Desmobilización e Situación Revolucionaria

A desmobilización dos soldados e mandos militares destituídos, xunto co feito de que o poder quedase nas mans das milicias e dos comités locais, propiciou unha situación revolucionaria que sumiu moitos territorios na inoperancia.