Glosario de Termos Históricos de España: Séculos XIX e XX
Afrancesados: Partidarios de Xosé I Bonaparte
Nome de carácter pexorativo co que se coñece en España a unha minoría de partidarios da ocupación francesa da Península Ibérica durante a Guerra da Independencia e que apoiaron a política reformista de Xosé I Bonaparte. Moitos deles tiñan ideas ilustradas ou liberais e consideraban que era a única posibilidade de introducir as ideas revolucionarias no país.
Abdicacións de Baiona: Renuncias Reais de 1808
Nome polo que se coñecen as renuncias sucesivas que tiveron lugar o 5 de maio de 1808 dos reis Carlos IV e do seu fillo Fernando VII ao trono de España en favor de Napoleón Bonaparte. O emperador francés, pouco despois, cedeu tales dereitos ao seu irmán Xosé Bonaparte, que reinou como Xosé I. Este foi un dos acontecementos que iniciou a Guerra da Independencia española.
Caciquismo: Fraude Electoral e Poder Rural na Restauración
Práctica política que tivo o seu maior auxe durante a época da Restauración Borbónica, utilizando a maioría das veces o fraude electoral ou o uso de favores persoais a cambio do apoio a un candidato oficial. Este sistema foi implantado de forma xeneralizada no ámbito rural. A palabra cacique é de orixe caribeña e significa 'xefe da tribo'. O caciquismo e o sistema político da Restauración foron criticados polo rexeneracionista Xoaquín Costa na súa obra Oligarquía y caciquismo.
Cantonalismo: Federalismo Radical na Primeira República
Ideoloxía política de carácter republicano federal que tivo o seu auxe durante a Primeira República Española, principalmente en Cartaxena e noutras localidades do Levante e Andalucía. Contraria tanto ao republicanismo unitario como ao federalismo gradualista de Francesc Pi i Margall. Consistía na independencia de pequenos territorios, como cidades, e desde estas unidades políticas inferiores (Estados ou Cantóns), con acordos libres entre elas, chegaríase a construír a federación española. A guerra cantonal foi unha das que tivo que enfrontar a Primeira República Española, xunto coas guerras carlistas e a de Cuba.
Desamortización: Expropiación de Bens en Mans Mortas
Proceso polo que o Estado pon no mercado, previa expropiación forzosa e mediante poxa pública, as terras e bens que ata entón non se podían enaxenar (vender, hipotecar ou ceder) e que se atopaban en mans mortas (Igrexa católica, baldíos e terras comunais dos concellos). As desamortizacións máis importantes foron a de Mendizábal (ou eclesiástica), en 1836, e a de Pascual Madoz, en 1854.
Encasillado: Control Electoral na Restauración Borbónica
Proceso polo que o Ministro de Gobernación coloca nas cuadrículas correspondentes a cada distrito electoral os nomes dos candidatos (ministeriais e da oposición) que o Goberno está disposto a tolerar. Este sistema implica complexas negociacións entre representantes do Goberno e as diferentes forzas políticas locais dentro do sistema da quenda pacífica de partidos durante a Restauración Borbónica.
Estatuto Real de 1834: Carta Outorgada Moderada
Carta outorgada redactada en 1834 polo ministro Martínez de la Rosa durante a rexencia de María Cristina de Borbón. O Estatuto Real, como carta outorgada, pretendía realizar concesións políticas aos liberais, pero en realidade foi extremadamente moderada (conservadora). Trátase dunha convocatoria a Cortes (moi restrinxida), na que non aparece a soberanía nacional, nin a separación de poderes, nin os dereitos dos cidadáns.
Ludismo: Destrución de Maquinaria na Revolución Industrial
Tamén denominada mecanoclastia. Primeira forma de manifestación obreira que xorde na primeira fase da Revolución Industrial consistente na destrución da maquinaria dentro dunha fábrica, por considerala causante da perda de postos de traballo. O nome de ludismo vén dun personaxe ficticio, o capitán Ned Ludd, en cuxo nome os ludistas ingleses asinaban as súas reivindicacións. Un dos exemplos máis destacados en España foi a destrución da fábrica téxtil a vapor Bonaplata en Barcelona (primeira fábrica a vapor en España) e na fábrica de tabacos na Coruña.