O Galego (1936-1975): Represión, Resistencia e Recuperación

Contexto Histórico e Represión Lingüística

Co triunfo das tropas franquistas, a lingua galega perdeu toda posibilidade de acceder ás instancias oficiais e ao uso público. A ditadura franquista baseábase ideoloxicamente nun nacionalismo español exacerbado, así que volveu aplicar unha política de asimilación forzada, por medio da escola, da Administración e da Igrexa. Nos primeiros anos da posguerra, o clima de temor ante a represión política facía que escribir en galego resultase arriscado, pois podía ser entendido como unha actividade disgregadora, contraria á unidade nacional española.

Recuperación e Consolidación Literaria

A partir da década dos 40, apareceron indicios de recuperación do galego como lingua literaria, e esta consolidouse nas décadas seguintes. Nesta recuperación tivo un papel destacado a editorial Galaxia, creada en 1950. Un dos logros máis importantes desta editorial foi a creación da revista Grial (1951).

Situación Sociolingüística e Éxodo Rural

Nestes anos, o galego mantíñase na sociedade rural e nas clases populares das cidades. Cando se produciu o éxodo do campo cara ás cidades, a maioría dos cidadáns comezaron a empregar o castelán para as funcións elevadas e o galego para os usos familiares ou coloquiais entre amigos; deste xeito, moitos educaron os fillos en castelán, rompendo a transmisión da lingua ás novas xeracións.

Fitos e Avances na Normalización

A pesar das dificultades, a segunda metade do século XX viu importantes avances na normalización do galego:

• Década de 1960: Incrementouse a actividade política clandestina e creáronse dous partidos nacionalistas: o Partido Socialista Galego e a Unión do Pobo Galego.
• 1963: A Real Academia Galega (RAG) instaura o Día das Letras Galegas.
• 1965: Impártense por vez primeira cursos de lingua e literatura galegas na Universidade compostelá.
• 1970: A RAG publica as súas primeiras normas ortográficas.
• 1971: Créase o Instituto da Lingua Galega (ILG), un órgano de gran transcendencia para o estudo do noso idioma.
• Asociacionismo Cultural: Nesta época, foron creándose numerosas asociacións culturais orientadas ao cultivo da literatura e da lingua galegas.

Características Lingüísticas na Posguerra

O galego escrito na posguerra non respondía a ningunha norma sistemática, polo que existía bastante variedade de solucións. Os autores da editorial Galaxia levaron á práctica o criterio simplificador da ortografía polo que xa se decantaban as Normas do Seminario, reducindo o uso do apóstrofo, o guión e os tiles. Ademais, tenderon a moderar os excesos enxebrizantes da etapa de preguerra.