Filosofía Clásica Grega: De Tales a Platón

A Filosofía Clásica: O Nacemento do Logos

A filosofía clásica aparece en Xonia, no ano 600 a.C., por primeira vez, como unha nova forma de preguntarse pola existencia humana e pola natureza. Os gregos, que anteriormente explicaban algunhas cousas a través de mitos e lendas, agora comezan unha nova forma de pensar que se chama logos.

Os Presocráticos e a Busca do Arché

Os Presocráticos son os que dan as primeiras respostas a través da razón e se interesan por coñecer cuestións sobre a natureza e o universo. Todos eles buscan o principio constitutivo das cousas, o que chaman Arché.

Principais Filósofos Presocráticos e as súas Teorías

• A filosofía iniciouse cando Tales de Mileto preguntou cal era a materia fundamental do universo e que fai cambiar as cousas. El respondeu que a materia orixinaria do universo era a auga.
• Anaxímenes di que é o aire.
• Anaximandro o infinito.
• Parménides o ser (en sentido metafísico).
• Heráclito o lume.
• Pitágoras o número. Ademais, Pitágoras di que o universo ten unha harmonía que vén dada polo valor simbólico dos números e manexa a expresión Lei Ordinaria, que é a combinación numérica perfecta e que provoca o cosmos, todo o contrario ao caos.

Son respostas moi diferentes, pero o que importa é que iniciaron o pensamento do home e para eles é máis importante a pregunta que a resposta.

Os Sofistas: O Xiro Antropolóxico

Os Sofistas foron os primeiros en afastarse da natureza e centrarse no ser humano, reflexionando sobre o acto de pensar e achegándose á ética do comportamento. Os dous representantes principais foron:

Protágoras: O Home como Medida Universal

Protágoras pronunciou: «O home é a medida de todas as cousas, das que son en canto son e das que non son en canto non son». Isto reivindica que a partir de agora o protagonista da filosofía vai ser o home, que é o patrón universal e o máis importante.

Górxeas e o Escepticismo Radical

Górxeas é coñecido por tres premisas:

• Nada existe.
• Se existise, sería incognoscible.
• E se fose cognoscible, sería incomunicable.

Estas dúas últimas conducen ao escepticismo e ao relativismo. Os sofistas ensinaban cultura e retórica e cobraban por iso. Sócrates denunciou esta actividade, xa que lle parecía sumamente escandalosa.

Sócrates: A Sabedoría e a Maiéutica

Sócrates dixo a famosa frase: «Só sei que non sei nada». Non escribiu ningunha obra, pero a súa vida foi exemplar. Morreu por defender as súas ideas. A Asemblea de Atenas condenouno a beber cicuta e, mentres, quixo compartir as súas ideas cos seus discípulos. Para el, o máis importante para o home é a sabedoría.

Tiña un sistema para ensinar chamado maiéutica (iluminar o coñecemento), que consistía en avivar os coñecementos do alumno sen que se dese conta, mediante preguntas e respostas. Sócrates foi un dos mellores pensadores gregos que cuestionou aspectos como a xustiza, o ben, etc., e só intentaba provocar inquietude aos seus discípulos.

Platón: A Teoría das Ideas e a Cidade Ideal

Platón foi discípulo de Sócrates e escribiu diferentes diálogos baseados na maiéutica. Platón aprendeu de Sócrates o desexo de buscar a felicidade e dedicou máis de 50 anos a escribir as súas obras. A teoría de Platón baseouse no que chamamos a Teoría das Ideas.

Con Platón comeza o seu esplendor coa publicación de obras como «A República», «Górxeas», etc. En «A República», Platón presenta a utopía dunha cidade ideal.

Os Dous Mundos: Intelixible e Sensible

O máis revolucionario del foi a Teoría das Ideas, segundo a cal hai dous mundos: o intelixible (da razón) e o sensible (dos sentidos). Para Platón, as ideas residen no mundo intelixible, polo que as ideas constitúen a auténtica realidade e o que percibimos do mundo sensible son copias.

A Dualidade do Ser Humano en Platón

No home atopamos esta dualidade: o corpo pertence ao mundo sensible e a alma ao intelixible. Cando o home morre, só morre a parte física, pero a alma aínda prevalece.