Explicación Científica e Progreso da Ciencia: Unha Análise

A explicación científica segundo Carl G. Hempel

Carl G. Hempel distingue catro tipos de explicación científica:

Explicación nomolóxico-dedutiva: deduce a explicación dun fenómeno concreto, chamado explanandum, dun enunciado ou lei xeral, chamado enunciado explanans. Neste tipo de explicacións, o explanandum é unha consecuencia lóxica do explanans.
Explicación indutivo-estatística: diferénciase da anterior en que o enunciado explanans é unha lei probable, polo que o fenómeno explanandum non é a súa consecuencia lóxica. O explanans encóntrase por indución a partir dalgúns datos, polo que só concede certa verosimilitude ao explanandum.
Explicación determinista: tamén chamada causal, busca a razón dun feito a partir dunhas causas eficientes, que son anteriores ao feito que se intenta explicar.
Explicación teleolóxica: tamén chamada finalista, busca dar razón dun feito a partir das súas causas finais, que son posteriores ao feito que se quere explicar.

É o método das ciencias empíricas e consta das seguintes partes:

Obsérvase o fenómeno a estudar e redúcese ás súas propiedades relevantes.
Formúlase unha hipótese que explique este fenómeno e dedúcense consecuencias.
Póñense a proba mediante experimentos controlados en laboratorio as consecuencias derivadas da hipótese.
Se o experimento confirma a hipótese, convértese en lei; senón, rexeítase a hipótese feita e formúlase outra.
O método complétase co recurso á linguaxe matemática, sempre que se poida.

Os neopositivistas defenderon o progreso único, continuo e acumulativo da ciencia. A ciencia perfeccióase e mellora estendendo teorías probadas a outros campos, ou agrupando varias teorías noutra máis ampla.
Karl R. Popper tamén defende o progreso indefinido da ciencia. Sen embargo, a diferenza dos neopositivistas, Popper considera que ningunha teoría científica é verdadeira, xa que todas poden ser falseadas polos feitos. Concibe as teorías como grandes hipóteses ou conxecturas xerais sobre o mundo, e como instrumentos útiles para explicar os fenómenos.
Thomas S. Kuhn: para el, a ciencia, ao igual que a sociedade, avanza por medio de crises e revolucións, e non dunha maneira continua e acumulativa.

A crítica á ciencia leva a cabo desde varias perspectivas:

A crítica epistemolóxica.
A crítica ideolóxica: denúnciase que a ciencia é un instrumento ao servizo do Estado e de grupos sociais poderosos, que son os que financian os programas de investigación, e non ao servizo da sociedade e moito menos da humanidade.
A crítica económica: pon de manifesto o elevado custo de moitas investigacións científicas (programas espaciais) en relación coas súas escasas vantaxes sociais.
A crítica ecolóxica: incide nas consecuencias negativas para a natureza de determinados experimentos (probas atómicas) e da aplicación tecnolóxica da ciencia (centrais nucleares).
A crítica moral: trata de poñer límites morais a algunhas investigacións científicas, sobre todo no campo da bioloxía e da medicina.