Epistemoloxía: A Natureza do Coñecemento

Epistemoloxía: O Estudo do Coñecemento

A epistemoloxía é a disciplina filosófica que estuda o coñecemento. O coñecemento é un proceso no cal un suxeito capta un obxecto da realidade. A partir dos datos procedentes dos sentidos, prodúcese unha imaxe ou representación do mundo real.

A Sensación

As sensacións son o conxunto de datos procedentes do mundo captados por un ser vivo mediante receptores ou sentidos. Os sentidos teñen limiares, é dicir, só hai sensación cando o estímulo se produce dentro dunha marxe de intensidade mínima e máxima.

A Percepción

A percepción é o proceso polo cal se interpretan os datos que se captan polos sentidos. Así pois:

• O cerebro capta os estímulos sensitivos, non capta directamente a realidade.
• O cerebro reconstrúe a información dos sentidos e a interpreta.
• Aínda que esta interpretación é fidedigna, nalgúns casos resulta incorrecta, o que dá lugar ao que se coñece como ilusións.

Conceptualización

A conceptualización é a facultade pola que se asignan conceptos aos obxectos captados na percepción. Os conceptos fórmanse grazas aos procesos de abstración, que consiste en identificar características comúns.

Comprensión

A comprensión é o conxunto de características, atributos ou especificidades que definen un concepto.

Extensión

A extensión é o conxunto de individuos aos que se refire un concepto.

Enunciación

Unha vez identificado o exemplar, formúlase un enunciado.

Verdade

Existen dúas concepcións de verdade:

• A verdade entendida como unha propiedade do entendemento.
• A verdade entendida como unha propiedade das cousas mesmas.

Verdade como coherencia

Unha proposición é verdadeira se é coherente cun conxunto de proposicións.

Verdade como adecuación

Para saber se unha proposición é verdadeira hai que contrastala coa realidade, non hai que recorrer a outras proposicións senón á realidade.

Criterios de Verdade

• Unha crenza non é verdadeira porque o estableza unha tradición.
• A autoridade tampouco é un bo criterio para dicir que un enunciado é verdadeiro.
• As institucións ou soños son inválidos.

Razón

Coa razón complétase o último elemento dos imprescindibles para que haxa un coñecemento. A razón xustifica ou critica os enunciados.

Racionalidade Teórica

O uso da razón cando escolle as mellores razóns polas que unha afirmación é considerada verdadeira. Pola racionalidade teórica coñecemos a realidade.

Racionalidade Práctica

Consiste no uso da razón cando escolle os medios máis axeitados para lograr un obxectivo determinado.

Modelos filosóficos sobre o coñecemento

Escepticismo

Afirma que o coñecemento non é posible. Dous filósofos:

• Montaigne (1533-1592): Desconfiaba de calquera sistema filosófico, o sabio era o que dubidaba.
• Descartes (1596-1650): Recolleu unha serie de argumentos que apoiaban a tese de que non se pode coñecer nada con certeza e que é posible dubidar de todos os coñecementos que temos. A súa finalidade era refutar argumentos e probar que o coñecemento é posible.

Racionalismo

O coñecemento orixínase no uso da propia razón. Os seguintes rasgos:

• Confianza na razón humana: a razón é a fonte de coñecemento.
• Infravaloración do coñecemento sensible: a información que procede dos sentidos é enganosa e limitada.
• Crenza na existencia de ideas innatas: o ser humano nace cunhas ideas impresas na súa razón, que non poden derivarse da experiencia.
• Defensa do método dedutivo: a partir dunhas ideas evidentes derívase, por dedución e leis lóxicas, un sistema de coñecementos completo.

Empirismo

O coñecemento orixínase principalmente da experiencia do mundo a través dos sentidos.