A Ditadura de Primo de Rivera e a Caída da Monarquía en España (1923-1931)
A Ditadura de Primo de Rivera e a Caída da Monarquía
1. O Golpe de Estado de 1923
O 13 de setembro de 1923, Primo de Rivera deu un pronunciamento militar contra o goberno constitucional. O golpe contou co apoio dos sectores empresariais, dos principais bancos internacionais e da Igrexa. Primo de Rivera presentou a ditadura como un réxime transitorio, coa promesa de retomar a normalidade constitucional. O rei Afonso XIII chamouno para formar un novo goberno e concedeulle o cargo de presidente e de ministro único.
2. O Directorio Militar (1923-1925)
O Directorio Militar proclamou o estado de guerra durante dous anos, suspendeu a Constitución de 1876 e as garantías constitucionais, disolveu as Cortes, implantou a censura de prensa e prohibiu as actividades dos partidos políticos e os sindicatos. Os gobernos civís foron substituídos por gobernos militares e os concellos foron disoltos.
3. O Directorio Civil (1925-1930)
Nesta segunda fase da ditadura, Primo de Rivera substituíu o Directorio Militar por un goberno civil coa intención de permanecer no poder. Impulsou desde o poder a formación dun gran partido de dereitas, que foi un instrumento de propaganda gobernamental para asegurar o apoio popular ao réxime. En 1926, anunciou a convocatoria dunha Asemblea Nacional Consultiva, que estaba baixo control do goberno e só tiña función consultiva.
A política económica caracterizouse polo intervencionismo estatal e o nacionalismo económico. Houbo un fomento de obras públicas e unha baixa conflitividade social debido á represión.
4. Crecente Oposición e Final da Ditadura
A partir de 1926, a ditadura comezou a perder apoios e aumentaron as críticas e a oposición. O primeiro intento de acabar coa ditadura xurdiu en xuño de 1926, impulsado por partidos de alternancia e republicanos. Co apoio dalgúns militares, optouse polo pronunciamento militar. Ese ano estalou un conflito militar cando Primo de Rivera promulgou unha norma xeral que suprimía os ascensos.
En 1926, formouse a Alianza Republicana. Tamén foi en aumento a oposición dos intelectuais, escritores e xornalistas. Primo de Rivera presentou a súa dimisión en xaneiro de 1930.
5. A Caída da Monarquía (1930-1931)
Afonso XIII encargou formar goberno ao xeneral Dámaso Berenguer co fin de retomar a normalidade constitucional. A sociedade española cambiara e xa non era propensa a deixarse controlar pola maquinaria caciquil.
En agosto de 1930, os diversos partidos republicanos acordaron o chamado Pacto de San Sebastián co obxectivo de proclamar a República. En febreiro de 1931, Berenguer presentou a súa dimisión e substituíuno un goberno presidido polo almirante Aznar, que anunciou a convocatoria dunhas eleccións municipais para o 12 de abril.
Republicanos e socialistas decidiron concorrer coligados ás eleccións municipais, presentándoas como un plebiscito en favor ou en contra da monarquía. O triunfo desta coalición interpretouse como un rexeitamento á monarquía e deu paso á proclamación da Segunda República Española o 14 de abril.