Dimensións e Características da Organización Escolar: Teorías e Conceptos Clave

Dimensións da Organización Escolar

As 5 Dimensións Segundo Mª Teresa

Mª Teresa fai referencia a cinco dimensións fundamentais:

• Estrutural: Refírese ás unidades organizativas nas que están agrupados os membros da organización e nas que se concretan as tarefas e os roles que desempeña cada un. Abarca diferentes aspectos:
  • Os papeis das persoas, as súas tarefas e responsabilidades.
  • As unidades organizativas nas que se agrupan as persoas coas súas tarefas.
  • Os mecanismos formais para que as unidades organizativas se relacionen entre si.
  • A estrutura de tarefas para o desenvolvemento do ensino nas aulas (ratio profesor-alumno, horarios, etc.).
  • A estrutura física do centro, os espazos materiais.
• Relacional: Inclúe as relacións formais (previstas e planificadas) e as informais, que son tamén importantes porque, aínda que son espontáneas, crean un bo clima de traballo. Hai que ter en conta tamén as relacións micropolíticas (informais pensadas para un interese) e as de interacción profesional (entre profesionais para organizar un traballo).
• Procesual e Cultural: A primeira refírese a aquelas actividades que permiten desenvolver actividades dentro da organización. Alude ao proceso de planificación, desenvolvemento da actividade e ao seu seguimento. A influencia entre relacións e procesos no centro é recíproca e poden ir cambiando os patróns de relación ao longo do tempo. Os docentes deben incidir no cambio cultural, facer un proceso de inmersión.
• Contextual: Refírese ao contexto inmediato (individuos, administración de apoio aos centros, CEFORE) e ao mediato (forzas económicas, políticas, sociais e culturais a longo prazo), pois o centro non está pechado nin alleo ao seu contorno.

As 4 Dimensións Segundo M.A. Santos Guerra

• Poder: O poder pódese poñer a favor ou en contra da escola. Lógrase a través de coacción, persuasión, premio/castigo, etc., e concédeselle a unha persoa polo seu respecto.
• Xénero: Non se debe diferenciar entre home e muller.
• Comunicación/Relacións: Na escola hai relacións.
• Ética: Normas e valores polas que se rexe o comportamento na organización.

Características dos Centros Escolares

Características Segundo Mª Teresa

• As Metas: Ambiguas e cheas de interpretacións. Posúen funcións reprodutoras e transformadoras, varían segundo a sociedade e, ás veces, concrétanse despois de actuar.
• Tecnoloxía: Presenta problemas porque hai moitas formas de uso. Necesítase moito ensaio-erro. A escola non é técnica e precisa, senón incerta.
• Relacións: Moitas, pero de diferente intensidade. Obsérvase individualismo nos profesionais.
• Con respecto á súa natureza sistémica: Ten unha débil articulación e os elementos e acontecementos son independentes, pero tamén posúen certa autonomía.

Características Segundo Santos Guerra

• Xerarquización: O poder xerarquízase e a participación na escola tamén.
• Balcanización: Cultura individualista.
• Rutinizacion: As cousas fanse de forma reprodutiva.
• Desarticulación: Débil coordinación do profesorado.
• Burocratización: Calquera cambio na escola está burocratizado.
• Centralización: Non hai autonomía nos centros.

Ambos autores comparten a idea de que os centros, como organizacións, se caracterizan pola súa feble articulación e pola balcanización.

Conceptos Clave da Organización Escolar

Estrutura Organizativa

Indica a división do traballo da organización escolar en distintas parcelas.

Infraestrutura

Instalacións do centro.

Relacións Formais e Informais

Relacións previstas e planificadas (formais) ou espontáneas (informais).

Micropolítica

Conxunto de procesos comunicativos a través dos que se desenvolve a gobernabilidade da organización.

Clima Relacional

Clima creado polos patróns de relación que se desenvolven na organización.

Contorno Mediato e Inmediato

Contexto próximo (inmediato) e forzas externas a longo prazo (mediato).

Xerarquización

Disposición de funcións da organización por orde de importancia.

Balcanización

Cultura individualista, celularismo.

Rutinizacion

Forma de facer unha cousa sen preguntarse se é a máis axeitada.

Desarticulación

Mecanismos de coordinación vertical e horizontal débiles.

Burocratización

Concibir algo como un mero papeleo que facemos porque nolo piden, pero que non ten sentido para nós.

Centralización

Falta de autonomía nos centros.

Cultura Organizativa

Valores cos que funciona a organización escolar.

Autonomía

Capacidade do centro de tomar decisións libres sobre o modo de concibir e desenvolver o currículo, sobre a forma de organizar a escola e sobre a maneira de administrar a súa economía.

Universalidade da Educación

Posibilidade de acceso de todos á educación.

Equidade

Igualar un alumnado desigual.

Proxecto Educativo (PE)

Documento que recolle valores, obxectivos e prioridades de actuación do centro. Na súa elaboración téñense en conta as características do contorno social e cultural e a acción tutorial, así como o respecto ao principio de non discriminación e inclusión educativas como valores fundamentais.

Proxecto Lector

Obxectivo: o fomento do hábito lector desde todas as áreas e niveis para desenvolver a competencia lectora (media hora diaria).

Plan de Introdución de Tecnoloxías (Plan Intro)

Incorporar tecnoloxías como un recurso máis aos procesos de ensino-aprendizaxe (E-A).

Plan de Convivencia (Plan Conv)

Mellora da convivencia no centro, debe propiciar cambios positivos.

Capital Social

Rede de relacións que posúen os individuos dunha organización.

Organización-Comunidade

Organización dotada de obxectivos e dun proxecto co que todos se comprometen.

Proactividade

Actitude da persoa responsable que toma a iniciativa, sen culpar aos demais dos erros.

Sinerxia

Hábito de valorar as cualidades dos demais e aprender delas. Traballar ben nun grupo aceptando ideas dos demais.

Coordinación Mecánico-Xerárquica (M-X)

Imposta desde fóra, como instrumento de xestión para facer horarios, ditar notas, etc.

Coordinación Orgánico-Horizontal (O-H)

Xorde dentro, é negociada e é instrumento de formación e intercambio profesional.

Liderado

Influencia interpersoal exercida nunha situación dirixida a través do proceso de comunicación humana.