A Crise da Restauración e o Reinado de Afonso XIII (1902-1931)

O Reinado de Afonso XIII e a Crise da Restauración (1902-1931)

Os Inicios do Reinado e as Propostas de Reforma (1902-1916)

En maio de 1902 iniciouse o reinado de Afonso XIII, quen mostraba unha forte inclinación por intervir nos asuntos políticos. Durante o seu reinado produciuse a desarticulación do sistema canovista da Restauración, debido a:

Causas da Crise e Descomposición do Sistema

• Intervencións do monarca en asuntos políticos e militares.
• Fraccionamento e descomposición dos partidos dinásticos, tras a desaparición de Cánovas e Sagasta. Os novos líderes non aglutinaron a todos os seus partidarios e entraron nunha descomposición interna.
• Crecente papel do exército na vida política, en defensa dos seus intereses corporativos e desde posturas conservadoras e autoritarias. En 1905, o goberno non castigou a uns oficiais que asaltaran varias redaccións de prensa nas que se defendía o catalanismo e se criticaba ao exército. O poder militar impúxose ao civil ao aprobarse a Lei de Xurisdicións de 1906, pola que se sometía ao código militar o xuízo de delitos de opinión e obra contra a unidade da patria e o exército.
• Mantemento da fraude electoral e do caciquismo.
• Crecente contestación política ao sistema por parte das clases medias urbanas que apoiaron a republicanos e nacionalistas.
• Atentados anarquistas que alcanzaron ao rei, aos xefes de goberno, a empresarios e a eclesiásticos.
• Numerosas correntes anticlericais estendidas entre os republicanos e as organizacións obreiras.
• Sucesivas derrotas militares na ocupación do norte de Marrocos.

As Propostas de Reforma e a Resistencia Oligárquica

En 1907, un novo presidente de Goberno foi nomeado por segunda vez. Quixo introducir cambios na vida do país para evitar unha revolución desde as clases populares. Moitas das súas propostas non foron aprobadas debido á oposición dos grupos dominantes. Destas reformas destacan:

• Lei de Reforma Electoral de 1907: Pretendía unha maior efectividade do sistema sen métodos fraudulentos, pero, grazas ao artigo 29, logrou o efecto contrario. Este artigo establecía que, cando nunha circunscrición non se presentasen máis candidatos que o número de postos a cubrir, automaticamente estes quedaban proclamados deputados.
• Lei de Administración Local: Pretendía incrementar as competencias e autonomía administrativa dos concellos e contemplaba a posibilidade de crear mancomunidades provinciais para atraer ao catalanismo. Non se aprobou debido á oligarquía local.