A Crise da Monarquía e a Guerra da Independencia Española (1808-1814)

A Crise da Monarquía Absoluta de Carlos IV

O medo dominou o reinado absolutista de Carlos IV, entendido como unha volta ao pasado tras deixar atrás todo o traballo do seu pai. Este período coincide coa Revolución Francesa e coa difusión das ideas máis novidosas. O terror ao cambio fixo que Carlos IV se desfixese dos ministros e pechase as fronteiras.

Godoy e a Reacción ante a Revolución Francesa

Para axudar ao monarca, aparece Manuel Godoy, odiado polo seu carácter. Tras a execución de Luís XVI, Carlos IV respondeu establecendo unha guerra na que España foi derrotada polos franceses. A Paz de Basilea foi asinada cos revolucionarios e, anos despois, Napoleón Bonaparte subiu ao poder en Francia.

O Engano de Napoleón e a Crise Dinástica

A toma de mando de Napoleón non supuxo beneficios para España. A perda da frota naval sumiu o país nunha grave crise económica, na que se esixiu a desamortización de bens da Igrexa. Fernando (futuro Fernando VII) incrementou a súa animadversión cara a Godoy.

O Tratado de Fontainebleau e o Motín de Aranxuez

O punto crucial foi o convencemento de Napoleón a Godoy para asinar o Tratado de Fontainebleau (1807), que permitía ás tropas napoleónicas cruzar España para conquistar Portugal. Isto resultou ser un engano e a causa directa da ocupación francesa de España.

A reacción popular desencadeou o Motín de Aranxuez (marzo de 1808), a través do cal Carlos IV deixou o trono en favor do seu fillo, Fernando VII.

As Abdicacións de Baiona e Xosé I

Para responder, Napoleón convocou a familia real e redactou as Abdicacións de Baiona, que recollían a coroación do seu irmán, Xosé Bonaparte, coñecido popularmente como Pepe Botella. Aínda que apoiado por nobres e afrancesados, os primeiros pasos de Xosé I levantaron as revoltas do 2 de maio, que trouxeron consigo a Guerra de Independencia.

O Levantamento do 2 de Maio de 1808

As revoltas populares déronse debido á tensión da poboación tras o “secuestro” da familia real en Baiona. O 2 de maio de 1808 produciuse o levantamento en Madrid, que foi duramente reprimido polo militar francés Murat.

A Guerra da Independencia (1808-1814)

A guerra contra Francia, coñecida tamén como a Guerra de Guerrillas, estivo dirixida pola Xunta Suprema Central. O conflito dividiuse en varias etapas:

1. Primeira etapa: Éxitos iniciais da resistencia (como a Batalla de Bailén).
2. Segunda etapa: Dominio francés de España.
3. Terceira etapa: A ofensiva final, contando con Wellington como aliado.

Os franceses foron finalmente derrotados coa sinatura do Tratado de Valençay (1813), acordo polo que Napoleón ofreceu a paz e recoñeceu a Fernando VII como lexítimo Rei de España.

Consecuencias e Impacto da Guerra

A División Política en España

A sociedade española daquel momento dividiuse en tres grandes grupos:

• Unha pequena minoría de afrancesados, que aceptaron a Xosé Bonaparte.
• Unha gran parte que adoptou unha fronte patriótica (liberais e absolutistas).
• A gran maioría, que celebrou a volta de Fernando VII (O Desexado).

Custos Humanos e Económicos

Cómpre destacar que os custos da guerra foron innumerables:

• Provocou unha caída drástica da natalidade.
• A parálise agrícola, industrial e comercial levou consigo unha débeda pública enorme.
• Non hai que esquecer a perda progresiva das colonias americanas.