Crise da Monarquía de Carlos IV e Godoy
O Temor á Expansión da Revolución
Desde 1789, as noticias procedentes de Francia causaron temor ao contaxio da Revolución Francesa. Isto levou a Carlos IV, dirixido por Floridablanca, a realizar un severo control da propaganda revolucionaria por medio da Inquisición. As medidas non lograron evitar que as ideas revolucionarias se estendesen por España. En 1792, os acontecementos en Francia agraváronse coa abolición da monarquía e a detención de Luís XVI. As distintas monarquías europeas saíron en defensa dos dereitos reais do monarca francés e atacaron os revolucionarios. En España, a actitude a tomar foi vacilante. A finais de 1792, Manuel Godoy foi nomeado Secretario de Estado. Fidalgo de ambición desmedida, alcanzou o poder aos 25 anos grazas á protección e aos favores da raíña María Luísa, pasando nuns poucos meses de cadete de Garda Real a tenente xeneral, grande de España e duque de Alcudia. Inicialmente tratou de negociar e conseguir a liberación de Luís XVI.
A Guerra Contra a Francia Revolucionaria
En 1793, despois da execución do rei francés, España entrou na guerra contra os revolucionarios franceses. A falta de preparación e as continuas derrotas obrigaron a Godoy a asinar a paz en 1795. A política exterior de España orientouse a buscar e consolidar a alianza coa Francia revolucionaria para facer fronte ás ameazas de Gran Bretaña sobre o comercio americano; esta alianza asinouse en 1796.
A Fin do Reformismo
Os gobernos de Carlos IV apoiaron aquelas iniciativas que se adecuaban aos seus intereses, pero procuraron anular aquelas persoas ou programas que podían significar un perigo ou unha crítica ao sistema oficial. Deste xeito, os ilustrados e reformistas contaron co seu favor ou coa súa hostilidade de acordo coas circunstancias ou as propostas realizadas. O caso máis significativo foi o de Xovellanos. En 1795 elaborou un Informe sobre a lei agraria en que criticaba os prexuízos que causaban a excesiva cantidade de terras amortizadas e vinculadas que existían en España. Polas súas ideas avanzadas foi condenado pola Inquisición a desterro e prisión en Mallorca. As dificultades recadadoras e os cuantiosos gastos fixeron que os gobernos de Carlos IV, controlados por Godoy, aplicasen diversas reformas buscando incrementar os ingresos da Coroa:
- Aumentaron os impostos.
- Obrigaron aos grupos privilexiados a contribuír con donativos forzosos.
- Levaron a cabo, en 1798, a primeira expropiación e venda de terras de mans mortas (desamortización de Godoy).
Despotismo de Godoy e Alianza con Napoleón
Gozando da confianza dos reis, Godoy foi acumulando títulos, honores e poder. Emparentado coa familia real polo seu matrimonio con María Teresa de Borbón (prima do rei), converteuse, a partir de 1800, no máximo responsable de toda a política da Coroa, actuando como un alter ego do rei e esixindo obediencia persoal a todas as autoridades. Godoy provocou as críticas e a oposición de numerosos grupos e personalidades debido ao seu estilo de vida, pola acumulación de honores e riquezas e polo seu despotismo á hora de gobernar.
A Crise da Monarquía
O contexto internacional foi cada vez máis negativo e prexudicial para a Coroa de España. Os enfrontamentos bélicos contra Inglaterra foron continuos e provocaron a quebra do comercio con América, a ruína do Estado e unha crecente supeditación a Francia (gobernada por Napoleón desde 1799); os enfrontamentos navais hispano-franceses fronte aos ingleses foron desastrosos, acabando estes por conseguir o dominio absoluto dos mares tras a batalla de Trafalgar (1805).
O Tratado de Fontainebleau
En 1806, Napoleón decretou o bloqueo continental contra os barcos de Gran Bretaña e as súas mercadorías, así como a invasión daqueles países que non o respectasen. O non cumprimento por parte de Portugal levou a Napoleón a planificar a súa conquista contando co apoio de España. A cambio da autorización do paso por territorio español acordouse o reparto de Portugal e a creación do reino dos Algarves para Godoy (Tratado de Fontainebleau, 1807).
Cara á Guerra da Independencia
En 1808, os movementos das tropas francesas cara a Portugal e a ambición de Godoy provocaron un crecente malestar na Corte e no pobo. Os enfrontamentos dentro da propia familia real, cos intentos de Fernando de facerse co poder, levaron a Napoleón a considerar a posibilidade de facerse co control da monarquía española.