Constitución Federal de 1873: Proxecto Non Nato da I República
Proxecto de Constitución Federal de 1873
Presentación e Atraso do Proxecto
Pi i Margall presentáralles ás Cortes un proxecto de Constitución para a República Federal. Unha vez derrotados a maioría dos cantóns, o día 11 de agosto comezou a discusión do proxecto, xa con Salmerón no poder. Mais o escaso interese por parte dos deputados e os graves problemas do período postergaron o debate sine die tres días despois.
Contido da Constitución Non Nata
A Constitución non nata de 1873, elaborada apresuradamente por Emilio Castelar, era un texto pouco sistemático que definía unha “Nación Española” composta por 17 Estados, regulaba os dereitos e liberdades dos españois, declaraba a República Federal como a forma de goberno da Nación Española e delimitaba os poderes do Estado federal e dos Estados dos que se compoñía.
Dereitos e Liberdades Fundamentais
O Título II «De los españoles y sus derechos» reproduce o Título I da de 1869, aínda que con dúas diferenzas significativas: a separación entre a Igrexa e o Estado, que inclúe o pleno recoñecemento da liberdade de cultos, e a abolición dos títulos de nobreza.
Art. 34. El ejercicio de todos los cultos es libre en España.
Art. 35. Queda separada la Iglesia del Estado.
Art. 36. Queda prohibido a la Nación o Estado federal, a los Estados regionales y a los Municipios subvencionar directa o indirectamente ningún culto.
Art. 37. Las actas de nacimiento, de matrimonio y de defunción serán registradas siempre por las autoridades civiles.
Art. 38. Quedan abolidos los títulos de nobleza.
Organización Territorial Federal
A gran novidade do proxecto era a organización federal («La forma de gobierno de la Nación española es la República federal», art. 39) resultado dun pacto que daba nacemento a un Estado español composto polos antigos reinos (agás León) e na que se incluíu a Cuba e Porto Rico como forma de resolver o problema colonial.
Artículo 1.º Componen la Nación Española los Estados de Andalucía Alta, Andalucía Baja, Aragón, Asturias, Baleares, Canarias, Castilla la Nueva, Castilla la Vieja, Cataluña, Cuba, Extremadura, Filipinas, Galicia, Murcia, Navarra, Puerto Rico, Valencia, Regiones Vascongadas. Los Estados podrán conservar las actuales provincias o modificarlas, según sus necesidades territoriales.
Fin da República e Golpe de Pavía
A última etapa da I República Española é a denominada República Centralista, que comeza en setembro, cando Salmerón deixa a presidencia do Poder Executivo ao se negar a asinar as sentenzas de morte de dous militares que se pasaran ao exército carlista, sendo substituído por Emilio Castelar, defensor da república centralista. O 3 de xaneiro de 1874, o xeneral Pavía, capitán xeneral de Madrid, rodea o edificio do Congreso con tropas do exército e da Garda Civil e ordenou o desaloxo do edificio, sen atopar resistencia.