Conquista e Romanización de Hispania: Historia e Cultura

Conquista e Romanización de Hispania

A conquista romana da Península Ibérica foi o proceso polo que os romanos se fixeron co territorio peninsular, proceso que se desenvolveu entre o 218 e o 19 a.C. Como consecuencia, os territorios da Península quedaron englobados no que sería o Imperio Romano.

Entendemos por romanización o fenómeno de asimilación da cultura e formas de organización romanas por parte dos pobos conquistados.

Etapas da Conquista Romana

• No transcurso da II Guerra Púnica (218-197 a.C.), Publio Cornelio Escipión entra en Hispania e faise coa costa mediterránea peninsular, o val do Guadalquivir e parte do val do Ebro.
• Entre o 197 e o 29 a.C. terá lugar a conquista do interior da Península, debendo o exército romano facerlle fronte a unha forte oposición de celtas, celtíberos e lusitanos. Destacan os episodios da toma de Numancia e a loita contra o caudillo lusitano Viriato. Ao remate desta etapa, case toda a Península Ibérica quedou baixo dominio romano.
• Sometemento dos pobos da cornixa cantábrica, conseguido a través das Guerras Cántabras (29-19 a.C.). Afianzouse o dominio sobre o territorio coa fundación de campamentos militares (como Asturica Augusta, Legio, etc.) que deron lugar a cidades.

Organización Político-Administrativa

A organización político-administrativa de Hispania estruturouse provincialmente, apoiada nunha densa rede de cidades ben comunicadas. As provincias podían ser de dous tipos, en función de a quen lle correspondese o seu goberno: senatoriais (como a Bética) ou imperiais (como a Lusitania).

A división en provincias atravesou varias etapas:

• No século II a.C. había só dúas provincias: a Citerior (ao norte) e a Ulterior (ao sur).
• Na época de Augusto (século I a.C.), as provincias pasaron a ser tres: a Bética, con capital en Corduba; a Lusitania, con capital en Emerita Augusta; e a Tarraconense (capital Tarraco).
• Nos séculos III e IV, as provincias fixéronse máis pequenas e numerosas (Gallaecia, Tarraconense, Bética, Lusitania, Cartaginense e Baleárica). En tempos de Diocleciano quedaron integradas nunha unidade administrativa superior, a diócese de Hispania.

Elementos de Romanización: Lingua e Cultura

A lingua, a arte, o dereito e a relixión foron as principais manifestacións da integración hispana na cultura romana:

• O latín difundiuse como lingua de prestixio, impoñéndose sobre as linguas autóctonas, mais estas non desapareceron por completo. Algúns relevantes autores latinos foron de orixe hispana: Marcial, Séneca, Lucano.
• As máis relevantes manifestacións artísticas atopámolas na arquitectura e no mosaico. En arquitectura destacan as obras de infraestrutura urbana (acuedutos como o de Segovia ou teatros como os de Mérida, calzadas, pontes, etc.). Os mosaicos eran moi abundantes e representaban temas mitolóxicos, xeométricos, paisaxes, etc.
• O dereito romano estendeuse por toda a Península. O seu emprego regulaba as relacións privadas e o funcionamento das institucións políticas.
• A dominación romana impuxo tamén as crenzas relixiosas propias do Imperio Romano. Respectáronse as crenzas locais, pero a relixión utilizouse como medio de integración política e era obrigado o culto ao emperador. A partir do século III difundiuse o cristianismo en Hispania; o Edicto de Milán (313) decretou a liberdade relixiosa e recoñeceu legalmente o cristianismo, que pasou a converterse na relixión oficial do Imperio con Teodosio I no ano 380. Os cristiáns organizáronse administrativamente en dioceses, case coincidentes cos municipios romanos, dirixidas por un bispo.