O Coñecemento e a Verdade: Perspectivas Filosóficas

O Coñecemento e os Intereses Humanos

Porque o coñecemento é necesario para sobrevivir, como especie e como individuos, tanto a nivel biolóxico como propiamente humano, captamos da realidade aquilo que nos interesa ou resulta necesario para satisfacer os nosos obxectivos na vida.

Intereses do Coñecemento (Apel e Habermas)

Segundo Apel e Habermas, existen tres tipos de intereses no coñecemento humano:

• Interese Técnico: Dominio da Natureza

  Orientado a dominar e explotar a natureza. Está na base das ciencias naturais, que pretenden explicar o mundo material.

• Interese Práctico: Entendemento e Comunicación

  Orientado ao entendemento entre seres capaces de comunicarse. Está na base das ciencias humanas, que non só teñen o obxectivo de explicar senón tamén comprender a acción dos seres humanos.

• Interese Emancipador: Liberación e Crítica

  Orientado a liberar os seres da dominación e a opresión. Está na base dos saberes críticos, que buscan non só explicar e comprender o ser humano senón que tamén queren desenvolver a crítica social e promover reformas.

Ideas Innata vs. Elementos a Priori Kantianos

É importante distinguir: As ideas innatas que defendían os racionalistas eran representacións mentais cun contido preciso (ex. a idea de triángulo ou a idea de Deus). Sen embargo, os elementos a priori kantianos son estruturas formais sen contido. Non son coñecemento en si, senón o modo en que os humanos coñecemos.

As Múltiples Dimensións da Verdade

Verdade en Sentido Antropolóxico

Aplicamos os termos verdade e verdadeiro á actitude das persoas sinceras, que nos merecen confianza. Significa sinceridade, honestidade, seguridade e firmeza. O termo oposto sería engano ou mentira. Exemplo: «Es marabillosa, de verdade».

Verdade Gnoseolóxica: Correspondencia coa Realidade

Aplícase aos enunciados ou proposicións. Se as proposicións son empíricas (refírense á realidade física), entendemos por verdade a correspondencia entre o que dicimos (ou pensamos) e o que ocorre na realidade. Exemplo: «Hoxe brilla o sol».

Verdade Ontolóxica: Autenticidade e Realidade

Aplícase ás cousas. Neste caso, entendemos o verdadeiro como o auténtico, o real e o que se amosa sempre tal e como é. Exemplo: «verdadeiro amigo». O termo oposto sería aparencia.

Conceptos e Termos Filosóficos Clave

Pensadores e as súas Contribucións

• Todo é experiencia: Kant (Nota: Esta atribución pode ser obxecto de debate, xa que Kant se centra na estrutura a priori da experiencia.)
• Evidencia da presenza: Sartre
• O humano: Aristóteles
• Aínda a verdade: Gandhi
• O descoñecido: Pascal
• Adecuarse a ela (verdade como utilidade): James
• Dicir a verdade: Aristóteles
• O home é a medida de todas as cousas: Protágoras
• O eu e a súa circunstancia: José Ortega y Gasset

Termos Filosóficos Gregos e os seus Significados

• Krino: discernir
• Aísthesis: sensación
• Alétheia: desvelamento
• Phrónesis: prudencia
• Gnosis: coñecemento