Conceptos Fundamentais da Filosofía: De Platón a Descartes

A Idea en Platón

Platón chama ideas ás realidades perfectas, que nunca cambian e sempre permanecen idénticas. Estas só se poden captar mediante a razón; son eternas, perfectas e inmutables.

Metafísica idealista

Platón defendía que as esencias existen por si mesmas, independentemente de nós. As esencias son transcendentes, xa que posúen unha realidade intelixible, distinta do que podemos percibir polos sentidos. Afirmaba que, se queriamos coñecer as esencias reais, tiñamos que desconfiar dos sentidos e empregar unicamente a nosa razón.

Metafísica realista de Aristóteles

Aristóteles non cría que as esencias existisen de forma independente nun mundo separado. A verdadeira realidade está constituída polos individuos particulares do mundo sensible. Dicimos que é realista, xa que para el o que ten existencia auténtica é o mundo que podemos percibir cos sentidos.

Conceptos clave aristotélicos

• Mecanicismo: Descrición da natureza proposta por Descartes, centrada en desvelar a realidade natural a través das matemáticas exactas.
• Movemento: É o tránsito da potencia ao acto a partir de algo en acto. É a capacidade de experimentar unha transformación.
• Substancia en Aristóteles: Aquelo que é en si mesmo e non noutro.
  • Substancia primeira: O individuo efectivamente real.
  • Substancia segunda: A esencia ou forma de ser do individuo.
  • Hilemorfismo: Substancia primeira = composto de materia + forma; substancia segunda = esencia.
• Causalidade: Para Aristóteles, todo efecto posúe unha causa. Coñecer a realidade supón coñecer as catro causas: material, formal, eficiente e final.

O problema dos universais

O problema xorde cando queremos explicar que teñen en común individuos dun mesmo tipo. As respostas son:

• Realismo esaxerado: Os universais existen de forma independente e obxectiva, nun ámbito propio.
• Nominalismo: Os universais só son o nome que empregamos para designar, cunha soa palabra, diversos individuos distintos que teñen algún trazo en común.
• Realismo moderado: Pensaba que o que realmente existe son unicamente os individuos particulares do mundo sensible.

Descartes: Dúbida metódica e Cogito

Descartes estaba decidido a non dar por bo nada que non fose totalmente seguro. A súa dúbida metódica ten catro niveis:

1. Dúbida do valor dos sentidos.
2. Dúbida da diferenza entre sono e vixilia.
3. Dúbida de todo contido do pensamento.
4. Existencia dun xenio maligno que engana.

Esta evidencia indubidable expresouse coa frase "Cogito, ergo sum" (penso, logo existo), denominada cogito cartesiano.