Características e Institucións do Franquismo (1939-1975)

Características e Institucionalización do Franquismo

A vitoria de Franco na Guerra Civil (GC) supuxo a substitución da democracia da II República por unha ditadura liderada por Franco ata a súa morte. O Franquismo naceu na GC pola necesidade dos militares sublevados de establecer un mando único, unha administración paralela á republicana, lexislación propia e un poder executivo antiparlamentario. O Franquismo foi un réxime antidemocrático, e as súas institucións foron evolucionando, adaptándose ás distintas conxunturas.

Trazos Esenciais do Novo Estado Franquista

Na Guerra Civil perfiláronse os trazos do franquismo, obra de Franco, xefe supremo. O novo estado franquista caracterizouse por:

• Concentración de poderes en Franco e totalitarismo, inspirado no fascismo e no nazismo.
• Supresión da Constitución de 1931, e con ela das liberdades e os dereitos democráticos.
• Prohibición dos partidos políticos e dos sindicatos de clase, dando lugar ao Sindicato Vertical.
• Carácter unitario e centralista do Estado.
• Forte militarismo e Nacionalcatolicismo.
• Represión sistemática da oposición e forte censura.

Apoios e Estrutura de Poder

O Exército foi o principal apoio do réxime: foi un instrumento de represión e participou activamente na política. FET y de las JONS converteuse no partido único, dotando ao réxime das súas bases ideolóxicas. Falanxe, carlistas e monárquicos integráronse no Movemento Nacional.

Franco concentrou todos os poderes do Estado:

• Xefe de Estado.
• Xefe de Goberno.
• Xeneralísimo do Exército.

Como católico, someteuse á doutrina da Igrexa; como anticomunista, aliouse con Alemaña e EEUU (dependendo da conxuntura); e como monárquico, aceptou a xefatura do Estado dun rei tras a súa morte.

As Leis Fundamentais e a Democracia Orgánica

O réxime franquista dotouse dun ordenamento xurídico e institucional mediante a promulgación dunha serie de leis básicas de organización do Estado, coñecidas como as Leis Fundamentais, inspiradas nos principios organizativos e ideolóxicos do fascismo e do tradicionalismo.

Principais Leis Fundamentais

• Lei de Unidade Sindical e Foro do Traballo: Organizou o Sindicato Vertical (SV) e as relacións no ámbito laboral segundo os modelos fascistas.
• Lei de Principios do Movemento Nacional: Establecía os principios fundamentais do réxime: unidade de España, condición de reino católico e as unidades sociais de familia, municipio e sindicato.
• Lei de Cortes: Establecía as atribucións deste organismo e os métodos de acceso dos procuradores. Coa Lei Orgánica do Estado, xurdiron procuradores elixidos por sufraxio polos cabezas de familia, pasando o sistema político a denominarse Democracia Orgánica.
• Lei de Sucesión: Definía España como un reino, reservándolle a Franco o dereito de nomear sucesor (Xoán Carlos de Borbón).

No plano territorial, o goberno exercía o seu poder mediante gobernadores civís e militares en cada provincia; restableceuse a antiga estrutura das Capitanías Xerais.

Conclusión

En definitiva, o Franquismo foi un réxime político ditatorial e antidemocrático, caracterizado pola represión, o control ideolóxico e moral da poboación, a pobreza e a carencia de dereitos elementais. Economicamente, foi un fracaso inicial debido ao illamento internacional do réxime.