O Bloque Oriental e o Bloqueo de Berlín na Guerra Fría

O Bloque Oriental ou Comunista

A alianza entre os países de Europa central e oriental, baixo o liderado da Unión Soviética, traducíuse nun intento de converter eses países en satélites cunha total dependencia política e económica da URSS. Os países que formaron o bloque soviético en Europa foron: Romanía, Hungría, Checoslovaquia, Polonia, Bulgaria e a República Democrática Alemá (RDA), fundada en 1949. Nestes estados impuxéronse réximes políticos coñecidos como democracias populares. En realidade, eran ditaduras de partido único en que non se respectaban os dereitos e liberdades fundamentais dos cidadáns e se reprimía con dureza calquera tipo de oposición.

Co fin de afianzar o dominio nestes países, a URSS vertebrouse, igualmente, arredor dunha tripla táctica:

• Doutrina Jdanov (1947)

  É a resposta á Doutrina Truman. Jdanov acepta a tese da «cortina de aceiro» e recoñece a división do mundo en dous campos. Promove a solidariedade e a asociación dos países comunistas que se opoñen ao capitalismo.

• Plan Molotov (1947)

  Como resposta ao Plan Marshall, que a URSS rexeita, o ministro soviético Molotov propuxo un plan que consistía en acordos comerciais bilaterais co resto de países do seu bloque. En 1949 creouse o Consello de Axuda Mutua Económica (Comecon), que tiña o obxectivo de coordinar a planificación da economía dos países membros e consensuar un sistema de axuda mutua.

• Pacto de Varsovia (1955)

  Creouse para a protección militar, en resposta á OTAN. Foi unha alianza entre a URSS e os países europeos da órbita soviética para defenderse ante calquera agresión do bloque occidental. Este acordo militar, en realidade, utilizouse máis para impoñer a orde dentro do bloque comunista que para os obxectivos para os que foi creado.

Iugoslavia e Albania tamén implantaron un sistema comunista, pero negáronse a aceptar a subordinación á URSS.

O Bloqueo de Berlín

Tras a II GM, os países vencedores (EE. UU., URSS, Reino Unido e Francia) acordaron a división de Alemaña en catro sectores, cada un deles administrado por un país. Berlín, aínda que estaba situado dentro da zona soviética, tamén foi dividido en catro zonas de ocupación.

En 1948 celebrouse a Conferencia de Londres, onde os aliados occidentais acordaron a unificación de Alemaña nun só estado. A resposta de Stalin foi o bloqueo terrestre de Berlín, quedando a cidade illada das zonas occidentais. Ante o bloqueo soviético, Estados Unidos organizou unha inmensa ponte aérea para garantir o abastecemento da poboación de Berlín occidental. O bloqueo soviético foi levantado en maio de 1949. Como consecuencia desta crise, en 1949, Alemaña quedou dividida en dous estados:

• A República Federal Alemá (RFA), baixo a influencia do bloque occidental e cun sistema político democrático.
• A República Democrática Alemá (RDA), baixo influencia do bloque oriental, tutelado pola URSS e cun réxime comunista.