As Vangardas e Correntes Poéticas do Século XX

As Vangardas Literarias do Século XX

As vangardas rompen drasticamente coa tradición para percorreren camiños enteiramente novos. Reciben este nome os movementos estéticos que, no primeiro terzo do século XX, intentaron abrir novas vías á arte e á literatura, á marxe da tradición. Todos eles afirman que a beleza non pode percibirse a través da realidade e das emocións, senón da intelixencia, polo que se afastan da natureza e do ser humano.

Entre eses movementos de vangarda (ou vangardismos) podemos salientar os seguintes:

• Futurismo: A Exaltación da Modernidade

  É unha vangarda que nace en Italia con Marinetti (1876-1944) e que acabou simpatizando co fascismo. Este movemento realza o progreso e eleva a símbolos da civilización a máquina, a electricidade, o automóbil, o deporte... Para dotar de dinamismo a linguaxe, renega dos adxectivos e adverbios, deixa as palabras en liberdade, elimina a puntuación e quebra a sintaxe.

• Cubismo: A Linguaxe Visual na Poesía

  É unha corrente que inicia o francés Apollinaire (1880-1918) a partir dalgúns presupostos futuristas. No libro Caligramas (1918) Apollinaire utiliza asociacións arbitrarias, suprime a puntuación, rompe coas normas lingüísticas e dispón caprichosamente os versos, para lograr poemas-debuxos que adoptan a forma dos temas que canta.

• Dadaísmo: A Rebelión contra a Lóxica

  Este movemento de vangarda ten a súa orixe en Suíza da man de Tristan Tzara (1896-1963), que o leva máis tarde a París. O Dadaísmo negaba todo (a lóxica, a utilidade da arte e da cultura, a capacidade comunicativa da linguaxe e ata as súas propias doutrinas), sen propoñer outra alternativa que o caos e o absurdo. O seu maior mérito foi o de preparar o terreo ao Surrealismo, que naceu das cinzas do Dadaísmo.

• Ultraísmo ou Creacionismo: A Creación Poética

  Iniciouse esta estética en París e foi responsable o chileno Vicente Huidobro (1893-1948). Segundo este autor, o poeta non debe reproducir a realidade, senón creala ao chou –como a natureza crea árbores– mediante a eliminación de todo o referente real e unha gran liberdade formal: brillante adxectivación, metáforas arbitrarias, xogos de palabras, ausencia de puntuación, innovacións tipográficas...

• Surrealismo: A Liberación do Subconsciente

  Mención especial merece o Surrealismo, que naceu das cinzas do Dadaísmo e buscou a liberación do subconsciente a través da arte.

Outras Correntes Poéticas do Século XX

• Poetas Puros: A Esencia da Linguaxe Poética

  Buscan a esencia da poesía na linguaxe mesma, xuntando a herdanza simbolista con algúns achados das vangardas. O trazo máis característico da maioría destes poetas é a utilización dunha linguaxe non referencial, allea á lóxica.

• Poetas Existencialistas e Sociais: Compromiso e Angustia

  Son os que, sen renunciar ás novidades expresivas, utilizan a poesía para expresar a súa angustia interior (existencialista) ou o sentir da colectividade (poetas sociais).