Substancia e Causalidade: Descartes, Locke e Hume na Filosofía

A Substancia na Filosofía: Descartes, Locke e Hume

A substancia é aquilo que existe de tal xeito que non precisa doutra cousa para existir. As substancias teñen distintos atributos e modos. Segundo Descartes, hai tres tipos de substancias:

• Res Cogitans (Alma): A primeira verdade, o pensamento.
• Res Infinita (Deus): Necesario, como demostra, con consecuencias...
• Res Extensa (Mundo): A ela pertence o noso corpo, as plantas, etc., todo o que se opón á Res Cogitans.

Deus garánteme que todo o que penso con ideas claras e distintas é verdadeiro. Polo tanto, garánteme que existe o mundo exterior, pero só me garante aquilo que é matematizable, o que se pode medir e contar. É dicir, o mundo queda reducido ao mecanismo, sen sequera finalidade. Só existen as calidades primarias (extensión, movemento, dureza...), pero non as secundarias que dependen dos meus sentidos.

A Relación entre Alma e Corpo

Para Descartes, alma e corpo son dúas substancias antagónicas, o mesmo que para os demais racionalistas. Segundo el, relaciónanse a través do que el chama glándula pineal. Supón que existe esa glándula no cerebro que comunica ambos.

• Malebranche: Defende o ocasionalismo. Deus está pendente da relación alma-corpo. Con ocasión de que lle suceda algo á alma, comunícallo ao corpo.
• Spinoza: Para el, hai unha única substancia que ten varios atributos, dos cales dous son pensamento e extensión.

Crítica á Metafísica e á Causalidade

A metafísica, como disciplina filosófica, adoita dividirse en catro partes:

1. Ontoloxía: Trata do ser en xeral.
2. Teodicea ou Teoloxía Natural: Que fala de Deus pola razón humana.
3. Psicoloxía Racional: Trata da alma, é unha reflexión.
4. Cosmoloxía: Trata do universo, orixe e composición.

Hume critica o tema da substancia e, en particular, as tres substancias de Descartes.

Crítica á Idea de Substancia: Locke e Hume

Locke inicia a crítica á idea de substancia. Para el, existe, pero non sabe en que consiste. Ademais, engade que as tres substancias de Descartes existen, pero tampouco sabe en que consisten.

• Da alma temos un coñecemento intuitivo.
• De Deus temos un coñecemento demostrativo.
• Do mundo temos un coñecemento sensitivo.

Sen embargo, para Hume, da substancia non se ten impresión e, non tendo impresión, a substancia non existe ou, polo menos, non se ten coñecemento. A substancia é unha idea complexa elaborada pola imaxinación mediante a asociación de ideas, pero a esta idea non lle corresponde unha xeneralidade.

• De Deus non temos impresión, polo que non podemos afirmar a súa existencia.
• Da alma tampouco temos impresión; é unha idea complexa que elaboramos para darlle unidade ao mundo.

Polo tanto, a metafísica é imposible porque delas non temos impresión; só son ideas complexas que elaboramos nós.

Crítica á Idea de Causa

Que unha cousa proceda doutra ou que unha cousa produza un efecto, non temos impresión e é simplemente unha idea complexa que elaboramos nós seguindo a idea de continuidade do tempo e do espazo.

En consecuencia, todas as ciencias ou saberes que pretendan saber algo do futuro ou que se baseen no principio da causalidade non existen; son puras crenzas que se basean no costume. Estas crenzas ou costumes son imprescindibles para levar unha vida normal.