A Síntese Kantiana: Racionalismo, Empirismo e Legado

Síntese entre racionalismo e empirismo

Non se trata dun pensamento dualista, senón dun pensamento dos límites, unha crítica de toda forma de dogmatismo, fanatismo ou misticismo que pretenda ir máis alá do posible. O que se revela é o que o home pode saber, facer ou esperar. Abre o home ás súas verdadeiras posibilidades e libérao de todo o demais.

A repercusión no idealismo alemán

A repercusión directa máis clara atopámola no idealismo alemán (Fichte, Schelling e Hegel), movemento filosófico da primeira metade do século XIX, que radicaliza as súas formulacións. Por exemplo, potencian o papel activo do suxeito:

• Kant: cría que no suxeito había unha dimensión de pasividade, xa que elabora o fenómeno a partir do material bruto da sensación.
• Idealistas: consideran que é preciso rexeitar esa pasividade e conclúen que a realidade coñecida é consecuencia da actividade do suxeito cognoscente. Isto lévaos a afirmar que a razón carece de límites: non existe nada máis alá da realidade coñecida, sen distinción entre a realidade pensada e a realidade en si mesma.

Influencia en Marx e Schopenhauer

Marx tamén é, en certo modo, herdeiro da filosofía kantiana. Tomou importantes elementos do idealismo alemán, interpretándoos nun sentido materialista. A visión kantiana da liberdade e o imperativo categórico, na fórmula xeral que describe ao home como un fin en si mesmo, inspirouno a criticar a alienación e a explotación económica como unha forma de cosificación do home.

Tamén hai unha clara presenza en Schopenhauer, principalmente na súa distinción entre mundo fenoménico e cousa en si, que este autor identificará coa irracional "vontade de vivir", e indirectamente tamén en Nietzsche.

O neokantismo e a filosofía do século XX

A filosofía de Kant coñeceu unha renovación en Alemaña a partir de 1860, no chamado neokantismo, con autores como Cohen e Natorp, que influíron en Ortega y Gasset.

No século XX atopamos unha afinidade entre Kant e Wittgenstein, interesado pola investigación dos límites do coñecemento, pero centrada na comprensión dos límites da linguaxe. Finalmente, o movemento neopositivista, na liña do empirismo de Hume e o escepticismo metafísico de Kant, declarou imposible o coñecemento metafísico e afirmou que unicamente cabe o coñecemento científico do que se ofrece á percepción.