Rosalía de Castro: Vida, Obra e Legado Literario
Rosalía de Castro naceu en Compostela o 24 de febreiro de 1837, de pais descoñecidos. Viviu en Padrón e, logo, pasou a Santiago, onde cultivou a súa formación cultural e intelectual.
En 1856 residiu en Madrid, onde publicou o seu primeiro libro, A flor. Casou con Manuel Murguía. Sufrindo as ausencias coas mortes dos seus fillos e a precariedade económica, data o libro Cantares gallegos, a maior parte das súas obras en castelán, nas que Rosalía critica as convencións sociais e a postración das mulleres. Antes de regresar a Galicia, escribiu Follas novas. De volta en Galicia, afincouse en Padrón e escribiu En las orillas del Sar. Morreu o 15 de xullo de 1885. Esta entrada no panteón de gallegos ilustres.
Cantares gallegos: o 17 de maio de 1863 asina o seu primeiro libro de poesía galega, inspirado no libro Del Cantar de los cantares de Antonio de Trueba. Rosalía vai facendo glosas, refráns ou ditos populares até compoñer 32 cantares na procura de reproducir o verdadeiro espírito do noso pobo. Cantares gallegos revela o seu compromiso con Galicia e a súa lingua. Obra clave, demostración do idioma galego como lingua literaria. A intención é contar a fermosura da terra galega e a dignidade dun país, cun aspecto positivo fronte á mirada discriminadora que Galicia tiña.
Estrutura: estrutura circular, co prólogo e o epílogo postos en boca dunha gaiteira que conta en lingua galega, en representación do pobo. Rosalía utiliza palabras populares, escenarios galegos que adquiren fondo popular, voz lírica máis profunda aos seus desacougos íntimos, pero integrada como elemento activo da colectividade galega.
Temática: temática costumista, vivencias populares que presentan elementos folclóricos e solidarios. Relevancia a través do retrato da muller rural, nai e labrega, a casamenteira. Estampas populares como as romarías e festas relixiosas. Cadros costumistas sembrados de bágoas polas penurias e inxustizas sociais que sofren estes persoaxes. Un apartado temático amoroso, queixas dos namorados, as mágoas, os amores antigos non sempre desenfadados. Ofrece unha glosa dunha maior carga social e patriótica, tal como a emigración, a miseria e a marxinación que sofren os galegos. As migracións preséntanse como a fatalidade da beleza e valorizan a fronte á Castela que denuncia o maltrato: "Castellano de Castilla", "A gaita gallega", autodefensa e inculpación polos males que sofre Galicia. Poemas íntimos, visión pesimista do amar, saudade: "Adiós ríos, adiós fontes".
Recursos estilísticos e métricos: sinxeleza temática e na forma, lingua popular, recursos populares. Abusa das comparacións e descoida a metáfora. Abundan os xallismos, anáforas, repeticións, antítese. Utiliza versos da muiñeira, formas populares de arte menor; tamén se atopan cuartetos, redondillas...
Recursos estilísticos e métricos: sinxeleza temática e na forma, lingua popular, recursos populares. Abusa das comparacións e descoida a metáfora. Abundan os xallismos, anáforas, repeticións, antítese. Utiliza versos da muiñeira, formas populares de arte menor; tamén se atopan cuartetos, redondillas...
Follas novas: publicouse en 1880. Introduce un romanticismo filosófico de raigame intimista, escéptico respecto á utilidade da escrita e pesimista sobre a condición humana. Estado de espírito dominado pola tristeza que chega a interiorizar as penas e sufrimentos alleos.
O poemario: 5 libros de 136 poemas nos que presenta diversas problemáticas.
A estrutura da obra: intensa subxectividade expresiva, predomina o desconsolo e a sociedade radical do ser humano; a creación social do final, problemática enraizada nas desgrazas; "Varia", combinación de ambos tipos.
Temática: móstranos a visión pesimista.
1. Visión intimista: o desacougo e as angustias, os sentimentos de soidade ou desamparo son os seus constantes compañeiros. Vida e sufrimento; o amor está condenado ao fracaso, o amor e a ilusión que se destrúe co tempo. O reposo identificado coa morte; chega a contemplar o suicidio como fuxida do sufrimento. Constantes oscilacións entre as dúbidas e as crenzas fan a conflictividade humana; sentimento de saudade que explica de forma clara. "Negra sombra", traxectoria espiritual ante o dar de vivir até o convencemento inxusto da súa vida.
2. Visión social: a situación da muller escritora, límites do sentimentalismo que lle impón a sociedade. Isto explicaría que antes de morrer mandase queimar os libros inéditos. Soubo ocuparse das penas alleas, fustigando con dureza as inxustizas e as hipocrisías sociais, incitando á rebelión e á vinganza. Follas novas, tamén a emigración: o pobo pola miseria, vaise abocado á emigración con mulleres desgraciadas, vítimas do éxodo forzoso, que perden a esperanza, incapaces de vivir, buscan a morte.
Métrica e recursos: variedade e complexidade métrica. Aínda que dan formas populares como o romance octosílabo. A maior innovación na alternancia de versos longos, estruturas mixtas, ritmo entrecortado e disonante, profundidade metafísica e existencial. O estilo é sinxelo, poucos recursos expresivos, escaseza de metáforas, abundancia de comparacións, xallismo. Un dos recursos que lle manexa con gran destreza é o símbolo.